Spaans rapport over rol social media in bestorming Ceuta

De bestorming van Ceuta op donderdag 30 juli werd weken van tevoren voorbereid. Dat stelt een onderzoek door een privé Spaans bureau geciteerd in krant La Razon. Spanje en Marokko hebben een eigen onderzoek aangekondigd. Ondertussen zijn de meeste migranten terug naar Marokko. Migranten uit derde landen worden niet toegelaten.

Ook de Nederlandse minister van den Brink van Migratie wil volgens een NOS bericht een eigen onderzoek starten. De zender schrijft dat 50.000 Marokkanen de grens hebben overgestoken. Het aantal wordt door verschillende bronnen in Ceuta hoger geschat. Ook de herkomst van de migranten is niet juist. Onder de migranten zit een onbekend aantal migranten tussen uit Afrika beneden de Sahara, Algerije en het Midden Oosten (externe link via nieuwssite Tanger7). Ze verblijven al een tijd illegaal in Marokko waar ze wachten om Europa binnen te komen. Hoeveel illegalen uit derde landen Ceuta afgelopen donderdag hebben bestormd is onbekend.

Campagne op social media

Een campagne op social media heeft vanaf begin juli de aandacht getrokken door het hoge aantal  berichten over Spanje. Ze werden maar liefst 11 miljoen keer gedeeld door accounts uit Algerije, Tunesië en Frankrijk. Veel reacties op de berichten kwamen uit Amerika.

Het rapport werd opgesteld door het bureau van Chema Gil, een Spaans consulent op het gebied van veiligheid, inlichtingen en terrorisme. Een kopie van het onderzoek is door de redactie ingezien. Het onderzoek werd in opdracht van diverse Spaanse instanties gemaakt en concludeerde dat het aantal berichten over Ceuta toenam na de openbaarmaking van een uitspraak van het Hooggerechtshof begin juli. In de uitspraak werd bepaald dat personen die Ceuta over zee binnenkomen, niet terug kunnen worden gestuurd.

Het onderzoek brengt de activiteiten in kaart van eigenaren van accounts gevestigd in Marokko, Algerije, Tunesië, Frankrijk en de Verenigde Staten. Ze verspreidden in de aanloop naar de bestorming oproepen tot mobilisatie, logistieke informatie, informatie over toegangsroutes en informatie over het oversteken bij het hek in Tarajal.

OSINT-technieken

De bestorming van Ceuta op 30 en 31 juli 2026 werd voorbereid. Er was een intensieve digitale campagne voor nodig die zich over meerdere weken uitstrekte. Het vond plaats op sociale media, aldus het rapport opgesteld met technieken van Open Source Intelligence (OSINT) en Social Media Intelligence (SOCMINT).

Het rapport reconstrueert de chronologische ontwikkeling van een digitaal ecosysteem van profielen, gemeenschappen en groepen die in verschillende landen actief waren en een belangrijke rol speelden bij het verspreiden van informatie, het mobiliseren van deelnemers en het verspreiden van content met betrekking tot massale bestorming.

Het rapport telt zeventig bladzijden. Het brengt de activiteiten in kaart die plaatsvonden tussen juni en 1 augustus 2026. De onderzoekers hebben berichten op TikTok, Facebook, Instagram, X en diverse WhatsApp-groepen geanalyseerd om de gebeurtenissen in Ceuta te begrijpen. Honderden bewijsstukken werden verzameld en vastgelegd.

Volgens het rapport namen de activiteiten begin juli toe en was er sprake van een aanzienlijke stijging na de openbaarmaking van de uitspraak van het Spaans Hooggerechtshof, waarin een juridisch precedent werd geschapen met betrekking tot het wettelijk kader voor personen die Ceuta over zee binnenkomen. Vanaf dat moment werd een geleidelijke toename vastgesteld van berichten, video's en mededelingen over de autonome stad.

De campagne heeft haar hoogtepunt bereikte in de dagen vlak voor de viering van de Troonrede in Marokko. De koning en zijn veiligheidsdiensten waren in en rond een paleis in Tetouan vlakbij Ceuta.

Takenverdeling en coördinatie

Het onderzoek laat de takenverdeling zien tussen de accounts verantwoordelijk voor de campagne waarin verschillende profielen en gemeenschappen elkaar aanvullen. Terwijl sommige accounts zich richtten op het verspreiden van video's en berichten om de aandacht van duizenden gebruikers vast te houden, zorgden anderen voor een groter bereik door de berichten via diverse platforms te delen. Daarnaast hebben derde groepen de uitwisseling mogelijk gemaakt van praktische informatie over reisroutes, tijdschema's, verzamelpunten en de situatie aan de grens.

Een van de belangrijkste conclusies van het rapport is de identificatie van WhatsApp-groepen die werden beheerd vanuit telefoonnummers met het internationale netnummer +213 (Algerije). In deze groepen werden berichten gedeeld over toegangswegen, vervoersmogelijkheden, tijdschema's, verzamelplaatsen en praktische informatie om het gebied bij het hek van Tarajal. Tegelijkertijd verspreidden zeer actieve accounts op TikTok, Facebook en Instagram audiovisuele content die bedoeld was om de mobilisatie in stand te houden en het bereik van de campagne te vergroten.

Conclusies uit het onderzoek

De geanalyseerde berichten laten een trend zien van algemene uitingen over illegale migratie tot content die steeds meer gericht is op praktische mobilisatie. Het rapport brengt uiteenlopende zaken in kaart: motiverende berichten, informatie over toegangswegen, logistiek, verzamelpunten, aanbevolen routes en actuele updates over de situatie in het grensgebied. Deze combinatie van content zorgde voor een constante informatiestroom in de weken voorafgaand aan de bestorming.

Een andere conclusie van het onderzoek is de omvang van de activiteiten binnen de campagne. Er is sprake van meer dan 11 miljoen potentiële impressies, een cijfer dat is gebaseerd op de optelsom van weergaven van audiovisuele content, leden van digitale gemeenschappen, berichten, reacties en interacties die tijdens de onderzoeksperiode zijn vastgesteld. Volgens de onderzoekers illustreert de omvang het enorme bereik van de content die via diverse platforms werd verspreid.

Het onderzoek onthult verder dat de campagne geen gecentraliseerde structuur volgde. Integendeel, er is sprake van een gedeeld digitaal ecosysteem waarin verschillende profielen specifieke rollen vervulden in het maken van content, het pushen van de berichten en de coördinatie.

Deze takenverdeling zorgde ervoor dat de campagne kon doorgaan, zelfs toen bepaalde profielen stopten met het delen van berichten of sommige berichten werden verwijderd. Een vergelijking met eerdere campagnes laat een significante evolutie zien in het gebruik van sociale media als middel voor het mobiliseren. Het rapport wijst op een grotere integratie tussen platforms, een intensiever gebruik van audiovisuele content en een snellere verspreiding van praktische informatie – factoren die volgens de analyse een hogere mate van verfijning weerspiegelen dan die in eerdere campagnes werd waargenomen.

Verantwoording

De opstellers van het onderzoek benadrukken dat hun conclusies uitsluitend zijn gebaseerd op informatie op social media en op de analyse van verzameld bewijsmateriaal. Onderzoekers schrijven dat de campagne niet noodzakelijk kan leiden naar een specifieke en identificeerbare identiteit van de talrijke beheerders, profielen en groepen direct betrokken bij de campagne.

Tot slot heeft de digitale campagne een belangrijke rol gespeeld bij de verspreiding van berichten en het motiveren van migranten om op een afgesproken tijd de grenspost Ceuta te bestormen. Het onderstreept dat het begrijpen van de huidige druk op Ceuta inzicht vereist in de verborgen informatiestroom op social media over de migratie naar Europa.

Het volledige rapport in het Spaans is hier te downloaden (PDF). Dit artikel is gebaseerd op de verslagen van kranten La Razon en Atalayar.

Noot van de redactie:
In afwachting van aangekondigde onderzoeken in Marokko, Nederland en Spanje blijven we waarschuwen voor propaganda op social media. Rond de dagen van de bestorming van Ceuta was er een ongekende stroom aan nepberichten over Marokko maar niet specifiek over Ceuta. De berichten zijn te herleiden naar accounts gevestigd in Algerije, Egypte, Frankrijk, Qatar, Tunesië en Spanje. Zo zijn er posters verspreid met de aankondiging van nieuwe demonstraties op 9 augustus door GenZ 212 in Marokko  Andere accounts roepen op tot de omverwerping van het regime. Campagnes zoals boven beschreven door het Spaans bureau komen rond gebeurtenissen voor zoals internationale sportevenementen , buitenlandse werkbezoeken of nationale feestdagen zoals de Troonrede van 27 juli. Volgende maand september vinden de parlementsverkiezingen plaats. Wij verwachten weer een stroom aan nepberichten.

Meer lezen over hetzelfde onderwerp:

Nieuw nepbericht over Marokko in omloop
Een nepdocument circuleert op social media waarin het Marokkaans Bureau de Liaison in Israël de dood van twee medewerkers aankondigt. Een derde medewerker is gewond geraakt. Alle drie waren in opleiding toen ze bij een Iraans bombardement werden geraakt. Het nepdocument wordt via accounts met miljoenen volgers op X-platform gedeeld en werd eerst door Algerijns accounts verspreid. Let op de tekst lagen, de stempel en het taalgebruik in het document.

Algerijns islamist spreidt nepberichten over Marokko
Abderrazak Makri, voormalige leider van Algerijns politieke partij Beweging voor een Vreedzame Samenleving (HMS, gelieerd aan de Moslim Broederschap) roept Marokkanen op (PDF format) om in opstand te komen tegen het zittende regime in Marokko wegens banden met Israël. Vreedzame demonstraties zijn volgens hem niet langer voldoende. Maar hij is ongeloofwaardig. Hij wil zijn buurland destabiliseren doormidden van nepberichten. Om zijn verhaal kracht bij te zetten citeert hij twee recente berichten gepubliceerd op Internet. Het eerste is een nog niet gecheckt verhaal van een vrouw met de naam Ala Al Najar. Ze noemt zich dokter gevestigd in Gaza en heeft sinds mei 2025 een account op X- platform.

Rapid Response om de informatieoorlog te winnen
De Africa Cup of Nations (AFCON) van 2025 was het toneel van een grootschalige campagne voor desinformatie tegen Marokko. Omdat de reactie van de autoriteiten ontoereikend was is het nu volgens journalist Soufiane Chahid noodzakelijk om een betere strategie te overwegen voor toekomstige evenementen zoals het WK 2030 dat in Marokko wordt gehouden. Tijdens de Africa Cup en in de weken erna was Marokko het doelwit van een ongekend intense desinformatiecampagne. Naarmate het nationale elftal de finale naderde voerden honderden accounts op sociale media, gesteund door bepaalde Afrikaanse en westerse media, de druk op met complottheorieën en nepberichten. Dat creëerde een giftige sfeer die uiteindelijk uitmondde in gewelddadige scènes tijdens de finale tegen Senegal.

X-platform onthult herkomstland eigenaren accounts
Het populaire X-platform heeft sinds 16 november een nieuwe functie toegevoegd om te achterhalen in welk land de eigenaar van een account zit. De functie toont locaties op basis van signalen zoals IP-adressen, app store-regio's en gedrag. Voorstanders prijzen de transparantie daar waar tegenstanders voor privacy vrezen. Houders van accounts kunnen ervoor kiezen om specifieke landen of regio's te tonen of zich af te melden. Profielen worden dan echter als verborgen gemarkeerd. Accounts uit Europa tonen de regio om aan de regelgeving te voldoen.

Arrestaties in Marokko om nepberichten over migratie
Update: 15 november 2025. De autoriteiten in Marokko hebben een onbekend aantal mensen gearresteerd op verdenking van het spreiden van nepberichten op social media. Spanje zou de grens van Ceuta openen voor migranten die in het land willen werken. Het gevolg is dat busstations van verschillende steden in het noorden vol zitten met jongeren op weg naar Ceuta. Er is ongehoord veel controle van de politie om de jongeren naar huis terug te sturen. De nepberichten op social media kwamen op gang direct na de aankomst in steden aan de kust van Noord-Marokko van tientallen bootjes met illegalen uit Algerije.

Tanger: nepbericht brengt mensen op de been
Op zondag 10 november heeft een pro-Palestijnse groep geprotesteerd tegen een tussenstop in de haven Tanger Med van een containerschip onderweg naar Salalah in Oman. Het schip met de naam Maersk Denver vaart onder de Amerikaanse vlag. Volgens de organisatoren van demonstratie vervoert het schip wapens voor Israël. In de video van de demonstratie wordt het schip als een “zionistisch oorlogsschip” genoemd. Dit werd tijdens de demonstratie (video) geroepen: Spanje heeft het schip geweerd Marokko heeft het ontvangen Wat een schande, wat een schande !

Wat weten we van de burgeroorlog in Soedan?
Uit cijfers gepubliceerd in 2022 door het VN Commissariaat voor de Vluchtelingen blijkt dat er 1.350 Soedanese asielzoekers in Marokko waren. Dat was een groot aantal in vergelijking met 2021 toen er 150 geregistreerde asielzoekers waren. In 2025 is het aantal Soedanezen volgens het Commissariaat gedaald naar 815 gedaald. Het exacte aantal illegalen is onbekend. Feit is dat de huidige burgeroorlog in Soedan een groot groep naar Marokko heeft doen vertrekken via Libië en Algerije. Ze proberen Europa te bereiken maar het lukt vaak niet en blijven ze in Marokko. Het aantal asielzoekers stijgt weer. Eind juli 2025 waren er 10.660 asielaanvragen in behandeling. De meeste komen uit Soedan gevolgd door Guinea, Senegal, Ivoorkust, Mali, Kameroen, Nigeria, Centraal Afrikaans Republiek, Congo (RDC), Tsjaad, Somalië, Syrië, Jemen en de Palestijnse gebieden.