Gevolgen oorlog Midden Oosten op energie in Marokko

De rust was van korte duur. Minder dan een maand na de overeenkomst tussen Washington en Teheran laait de oorlog weer op en stijgt de olieprijs binnen 24 uur van $77 naar $87. Voor een land als Marokko dat bijna 90% van zijn energiebehoefte importeert, reiken de gevolgen veel verder dan alleen de prijs in de benzine stations. Het heeft ook gevolgen voor transport, industrie, inflatie en de staatsbegroting. Wat zijn de belangrijkste verwachte wijzigingen? Hieronder een update verschenen in krant Medias24.

De hervatting van het conflict in het Midden-Oosten zorgt ervoor dat de olieprijs binnen 24 uur van $77 naar $87 stijgt. Een Amerikaans voorstel om een ​​heffing in te voeren van 20% op de ladingen die door de Straat van Hormuz worden vervoerd, zou de kosten van olie en vervoer over de zee verder kunnen opdrijven. Marokko importeert bijna 90% van zijn energiebehoefte. Een aanhoudende prijsstijging zou gevolgen hebben voor transport, industrie, prijzen en winstmarges van bedrijven. Als de prijs per vat consistent boven de $80 blijft, zullen de energierekening en de subsidiekosten stijgen, waardoor de druk op de staatssbegroting toeneemt. Recente geopolitieke spanningen in het Midden Oosten laten nog eens het strategische belang zien om een moderne raffinaderij in Marokko te openen en de versterking van de opslagcapaciteit. Raffinaderij La Samir werd in 1961 in gebruik genomen maar is op dit moment gesloten. 

Meer lezen over hetzelfde onderwerp:

Shell wilde geen raffinaderij in Marokko
Shell kreeg in 1959 een verzoek uit Marokko om een olieraffinaderij te bouwen maar ging daar niet op in. Het bedrijf was in die tijd de grootste distributeur van brandstof in het land maar vond de markt te klein om een eigen raffinaderij te hebben. Dat zei Ahmed Benkirane (Marrakech, 1927) in een interview met tijdschrift Zamane (editie juli 2024). Hij was werkzaam bij het Ministerie van Industrie en Handel en werd samen met Abraham Serfaty (1926-2010), in die tijd ambtenaar van het Ministerie van Economie en Financiën, naar Nederland gestuurd om te onderhandelen. Na de mislukte missie gingen ze naar Italië waar energiemaatschappij ENI wel interesse had. La Samir werd uiteindelijk in de buurt van Casablanca gebouwd. 

Marokko, Iran en de hypocrisie van de islamisten
Opinie. Marokko besloot in 2018 de diplomatieke banden met Iran te verbreken naar aanleiding van het bezoek van militaire experts van Hizbollah aan de separatisten van Polisario op Algerijns grondgebied. Mustapha El Khalfi, toenmalige minister van Communicatie van de regering PJD, verklaarde dat het besluit is gebaseerd op bewijzen van de betrokkenheid van Iran. Nu het land van de Ayatollahs in oorlog is met Israël kiest de PJD partij voor Iran. Het eerste bewijs van de betrokkenheid van Iran is volgens Mustapha El Khalfi een training in technieken van stadsguerrilla gegeven door Hizbollah aan Polisario. Het tweede bewijs is een lading wapens uit Iran. Het derde is de betrokkenheid van een medewerker van de Iraanse ambassade in Algiers bij de logistiek. De bewijzen werden aan de minister van Buitenlandse Zaken in Iran voorgelegd waarna Marokko de banden officieel heeft verbroken. 

Wat betekent de aanval door Amerika op Iran?
Update: 24 juni. China en Rusland hebben de recente aanval door Amerika op nucleaire faciliteiten in Iran afgekeurd. De aanval begon twee weken geleden met de Israëlische Operatie Rising Lion. De aanval heeft hoge commandanten van de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC) uitgeschakeld, raket- en droneproductiecentra vernietigd en de commandonetwerken van Teheran verwoest. Amerika heeft nu ook met de operatie Midnight Hammer nucleaire bolwerken in Fordow, Natanz en Isfahan aanvallen. Deze locaties vormden de ruggengraat van Teherans nucleaire ambities en werden met net zo’n precisie als de Israëlische aanvallen getroffen. 

Oorlog in Iran: support uit moslim landen blijft uit
Opinie. De meeste westerse analyses rondom de militaire operatie Epic Fury tegen Iran concentreren zich op het slagveld, de aanvallen, de wapens, de schade en het vermogen van het Iraanse leger om de klappen op te vangen en erop te reageren. Die focus is begrijpelijk maar dat is niet het complete plaatje. Er gaat volgens Zineb Riboua veel minder aandacht aan wat de Islamitische Republiek heeft verloren, namelijk de strategische reserve aan steun in de Arabische en in de moslim wereld. Daar heeft het regime van de Mollahs vier decennia aan gewerkt, tevergeefs. Ook in Nederland wordt na de aanslag van vorige week op een Iraanse man gespeculeerd over de inzet van handlangers uit de moslim gemeenschap. De export van de Iraanse revolutie in de afgelopen vier decennia heeft echter weinig steun opgeleverd. Wie wil weten waarom het regime er alleen voor staat kan het onderzoeker “The Caliph and the Imam. The Making of Sunnism and Shiism” uit 2023 nogmaals lezen. 

Documenten over de gijzeling van 1979 in Iran
Op 04 november 1979 heeft een pro Ayatollah Khomeini studentengroep de Amerikaanse ambassade in Teheran bestormd en diplomaten gegijzeld. De gijzeling zou 444 dagen duren en drukt nog altijd een stempel op de betrekkingen tussen beide landen en op de rest van de wereld. Maar het had anders gekund als toenmalige president Jimmy Carter (1924-2024) had ingegrepen zoals zijn adviseurs hebben aangeraden. Dat staat in recent vrijgegeven documenten gepubliceerd door het National Security Archive. De gijzeling van de diplomaten gebeurde kort na de val van sjah Mohammad Reza (1919-1980) die naar Marokko vluchtte voordat hij naar Amerika ging waar Jimmy Carter net aan de macht kwam. Een jaar eerder nog heeft de voormalige president de sjah publiekelijk geprezen als een groot staatsman en zijn land als een oase van stabiliteit in een onrustige regio.

Oorlog in Iran: bombardementen op militaire doelen
Verschillende berichten uit Amerika en Iran bevestigen vandaag bombardementen op Iraanse militaire doelen in binnen- en buitenland. Op vrijgegeven beelden is de schade te zien aan een wooncomplex van Ali Khamenei en aan wapenfabrieken. Hierbij zijn burgers omgekomen. Onduidelijk is of ook de president is geraakt. In een toespraak somt Donald Trump een aantal redenen op waarom hij Iran heeft aangevallen. Dat heeft gevolgen op Noord-Afrika waar de as Algerije-Iran verder afbrokkelt. Als reactie op de bombardementen zijn er raketten op Westerse doelen in Bahrein en Qatar afgevuurd. Op beelden zijn rookpluimen en schade aan gebouwen te zien. In de Golfstaten hebben mensen die wonen in de buurt van Westerse bedrijven en instellingen hun huizen verlaten. Vliegmaatschappijen zijn gestopt met vliegen van en naar hoofdsteden in de buurt van Iran. De scheepvaart in de Straat van Hormuz ligt stil.

Ebrahim Raïsi, de beul van Iran verongelukt
De Iraanse president Ebrahim Raïsi, een hardliner die de bescherming van de hoogste geestelijke leider van het land geniet, is op 63 jarige leeftijd bij een crash met een helikopter verongelukt. Zijn landgenoten herinneren hem als de slager van 1988 die toezicht hield op de executie van duizenden mensen. Raïsi is in 2021 tot president gekozen te midden van grote inspanningen van zijn land om uranium te verrijken ten einde een atoombom te maken. Een grote aantal drones en raketten is onder zijn bewind op aartsvijand Israël afgevuurd. Afspraken over de atoombom zijn inmiddels met de internationale gemeenschap gemaakt. Maar Israël stond nog altijd hoog op zijn agenda. Zijn harde lijn wordt niet door iedereen gesteund.

Pleidooi Iran voor onafhankelijkheid Westelijke Sahara
“Iran vraagt de internationale gemeenschap om het Saharaanse volk te helpen bij de strijd voor de onafhankelijkheid”. Dat zei de Iraanse vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties deze week tijdens een hearing over de mensenrechten (externe link naar de video van zijn bijdrage in het Perzisch met een voice over in het Arabisch). Iran is verwikkeld geraakt in een regionale oorlog in buurlanden Irak, Syrië, Libanon, Israël en Jemen. Met de steun voor separatisme in Zuid-Marokko heeft het islamitische regime van Teheran nu ook een nieuw front in het noordwesten van Afrika geopend om de regio verder te destabiliseren. Dat gebeurt onder toezicht van Algerije waar Iraanse diplomaten samenwerken met Polisario, een paramilitaire organisatie gevestigd in dat land. 

Marokko in de toespraak van Hoethi leider
Update: 07 september 2025. Op 22 augustus 2024 publiceerde de website MMY.YE (eigendom van Hoethis in Jemen) een 36 minuten toespraak van hun leider Abdul-Malik Badreddine waarin hij de oorlog tussen Hamas en Israël analyseert. Vanaf minuut 29 valt hij Marokko aan wegens het herstel in 2020 van de banden met Israël. Hij beschrijft het land als collaborateur die de vijand van economische hulp voorziet. Abdul-Malik Badreddine is lovend op de demonstranten in Marokko. Dat is volgens hem het begin van een lange strijd waarin mensen uiteindelijk gewapend zullen worden om het regime omver te werpen. De islamitische leider zou in 1979 in Jemen zijn geboren. Hij werd in Qom, Iran, als theoloog opgeleid en heeft zijn vader opgevolgd als politieke leider van de Zaydi’s, een sji’a sekte bekend in de media als Hoethis. De groep wordt getraind en gesteund door Iran en wordt verantwoordelijk gehouden voor aanvallen op schepen in de Rode Zee.

Barack Obama en het Iraans atoomprogramma
Israël heeft vandaag militaire installaties in Iran aangevallen. De aanval kwam nadat het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) op 12 juni het land heeft bekritiseerd voor het niet toelaten van inspecteurs om de faciliteiten te controleren op het verrijken van uranium. Het conflict tussen Iran en het agentschap dateert uit de jaren toen Amerika onder Barack Obama toenadering zocht met het regime in Teheran. Wat ging er mis? Bezorgde buurlanden zoals Israël en Saoedi-Arabië waren vanaf het begin wantrouwig omdat Iran rijk is aan gas en olie en heeft geen atoomenergie nodig. Ze drongen bij de Amerikanen erop aan om een einde te maken aan het programma maar werden vanaf 2007 tegengewerkt. 

Onenigheid in Marokko over conflict Midden Oosten
In een poging de aanwezigheid van de Amerikaanse militaire basis Al Udeid in Qatar te verzwijgen publiceert de Moslim Broederschap op 24 juni een persbericht (PDF format) waarin de groep de aanvallen door Iran op Qatar betreurt: "We betreuren het feit dat Qatar ook een doelwit is geworden van aanvallen door Iran. We bevestigen dat niet Qatar maar Israël de grootste militaire basis van Amerika in de regio is en het enige legitiem doelwit blijft." Al Udeid geldt als de grootste Amerikaanse militaire basis in het Midden Oosten. Het persbericht van de Broeders is in het Arabisch en lijkt bedoeld voor de eigen achterban in de regio. Eerder op 18 juni hebben de Broeders steun betuigt aan het regime van Iran. Het persbericht (PDF format) was in het Engels en is bedoeld om sympathie te kweken bij een internationaal publiek buiten de Arabische regio. 

Midden Oosten: Iraans as van verzet brokkelt af
Onderstaand artikel verscheen op 03 juli in Middle East & Africa, een bijlage van tijdschrift The Economist onder titel Faith and Power. Onderstaande is een samenvatting. Jaarlijks herdenken de Sji’a op 06 juli de dood van Imam Hoessein, een kleinzoon van de profeet van de islam. De traditie wil dat gelovigen op straat paraderen en met hun handen en kettingen op de borst en op de rug slaan. Maar in kapot geschoten dorpen en steden in Zuid-Libanon, Syrië, Jemen, Irak en Iran wordt de herdenking overschaduwt door de recente verwoestingen als gevolg van de aanval door Israël en Amerika. De Sji’a rouwen om de dood van hun leiders. Ze vragen zich voor het eerst af of hun politieke macht in het Midden Oosten voorbij is en dat ze weer terug moeten naar hun onderdanige positie in de moslim wereld gedomineerd door 1,9 miljard soeni gelovigen. 

John Bolton loog over banden Iran en Polisario
Update: 15 juli 2026. John Bolton, de voormalige veiligheidsadviseur van Donald Trump, gaf op 06 juli een interview aan Spaanse krant El Independiente over de Westelijke Sahara. Hij was verbaasd dat Joe Biden het besluit van Donald Trump uit 2020 niet heeft teruggedraaid. Bolton hoopt nog steeds dat de erkenning door Amerika wordt herzien. Maar daar is volgens hem iemand voor nodig om de president te overtuigen van het nut van een referendum dat sinds 2007 niet meer serieus door de VN Veiligheidsraad wordt genomen. Hij zelf is er niet in geslaagd om Trump te overtuigen toen hij tussen april 2018 en september 2019 zijn adviseur was.

Iraans leider Khamenei gedood in bombardement
Foto’s van het dode lichaam van Ali Khamenei zijn in Israëlische media getoond nadat een wooncomplex waar hij verbleef op zaterdag is gebombardeerd. Khamenei gold sinds 1989 als de opvolger van de geestelijke leider Ayatollah Khoemeini (1902-1989). Critici beschreven hem als hard en compromisloos. In zijn boek "La guerre Iran-Iraq 1980-1989” (uitgave 2013) schrijft onderzoeker Pierre Razoux dat Ali Khamenei de enige werkelijke erfgenaam van Ayatollah Khomeini was. Op 14 februari 1989 vaardigde Khomeini een fatwa (religieus decreet) uit waarin hij de Britse schrijver Salman Rushdie, die net zijn beroemde “Satanische Verzen” had gepubliceerd, ter dood veroordeelde wegens godslastering. De opperste leider probeerde ongetwijfeld de aandacht af te leiden van de militaire nederlaag tegen Irak, de interne problemen in zijn land te verhullen en de kracht van het sjiisme te benadrukken om zichzelf te presenteren als de nieuwe leider van de moslim wereld.