WK 2030: oude wijken Casablanca worden gesloopt
Casablanca bereidt zich voor op het WK 2030. Oude wijken worden gesloopt om plaats te maken voor hoge en moderne gebouwen. Derb Omar en Derb Ghellef, twee bekende wijken waar veel handelaren zitten, gaan op de schop. Burgemeester Nabila Rmili, aan het roer sinds 2021, legt in een interview met Medias24 uit dat er keuzes moeten worden gemaakt. Hieronder een paar verhalen van handelaren uit de regio zoals opgetekend door Amerikaanse antropoloog John Waterbury.
De twee oude wijken Derb Omar en Derb Ghellef maken plaats voor een groot boulevard. De wijken staan bekend om handel en gaan terug in de tijd tot het begin van de 20ste eeuw toen de stad rond 12.000 inwoners telde. Het zijn er op dit moment rond 4,5 miljoen. De stad was voorbestemd om het kloppende economische hart van het land te worden dankzij de haven gebouwd in 1912. Meer dan honderd jaar later is Casablanca goed voor 40% van alle economische activiteiten in het land.
Interne migratie
Duizenden mensen uit het hele land zijn vanaf de jaren 1920 naar Casablanca vertrokken om werk te zoeken. In Souss en de Anti-Atlas dreven mislukte oogsten als gevolg van ernstige droogte van de jaren 1940 duizenden families richting de stad om werk te zoeken. Een grafiek gepubliceerd in Géographie du Maroc beschrijft de oorsprong van de bevolking van Casablanca. 75% van de gezinnen komen uit regio's ten zuiden van de stad. Een van de families werd tussen 1966 tot 1971 door Amerikaans antropoloog John Waterbury gevolgd. Hij beschreef in zijn boek “North for Trade. The Live and Times of a Berber Merchant” details over de geografische oorsprong, de stam, het dagelijkse, het soort werk, de familie, de sociale en zakelijke netwerken en de successen en de mislukkingen.
De antropoloog kijkt naar Marokko van de jaren 1960 door de ogen van gezinshoofd Hadj Brahim. Hij is handelaar uit de omgeving van Tafraout en ziet zijn beroep als middel voor sociale en economische integratie. Daar zijn moed, geduld en vaardigheden voor nodig om het hoofd te bieden aan wat Waterbury de “predatory big men” noemt. De grillen van de wetgeving kunnen op elk moment iedere nieuwkomer makkelijk uitschakelen. Daarnaast is er balans nodig tussen de wensen van de klanten, het optreden van de overheid en de concurrentie om zichzelf staande te houden op de markt.
Werkethiek
Waterbury vergelijkt de ethiek van Hadj Brahim met wat hij in de Angelsaksische wereld herkent: “Wanneer men Hadj Brahim hoort praten over hoe hij zaken aanpakt en wat volgens hem leidt tot commercieel succes, herkent men in hem gemakkelijk de houding die met de protestantse ethiek wordt geassocieerd. David McClelland heeft Max Weber's oorspronkelijke hypothese over het verband tussen ondernemerschap en protestantisme ontdaan van haar religieuze lading. Hij stelde dat individuen een cluster van irrationele drijfveren ontwikkelen die hen aanzetten tot presteren, waardoor ze voortdurend de strijd aangaan met hun eigen kwaliteitsnormen.”
Dat brengt de auteur terug naar de beginjaren van Hadj Brahim. Hij was als kind altijd al nooit zonder werk: “Ik was nooit langer dan twee minuten zonder werk. Ik was altijd in en rond de winkel aan het schoonmaken van de goederen, aan het checken van de voorraad. Ik hou van wat ik deed. Maar dat is allemaal nu veranderd”. Er was altijd wel iets in de ogen van de handelaar dat het werkplezier negatief beïnvloed.
Zo vertelt hij aan de antropoloog dat handel niet langer een eervol beroep is: “Professionaliteit neemt af. Handel heeft totale vrijheid nodig om te bloeien. Al die regels, belastingen en inspecties … Ik betaal veel belasting. Ik moet zelf alles berekenen anders doet de overheid het en betaal ik nog meer ongeacht winst of verlies. Ik heb dus een accountant die mij $480 per jaar kost. En toch slagen de inspecteurs er altijd in om fouten in de berekeningen te vinden. En dan gaan ze me bedreigen met boetes als ik ze geen geld geeft. Al deze regels zijn door bureaucraten ingevoerd die geen verstand hebben van handel”.
Hadj Brahim vertelt over zijn bezoek aan een fabriek: “Ik bezocht een suikerfabriek in Beni Mellal. Er stonden hangars vol suiker aan het verrotten wegens vocht in de grond. De fabriek wordt door bureaucraten gerund met universitaire diploma's maar zonder verstand van suiker. Ze hebben een kantoorbaan, werken van acht tot vijf en kijken naar de klok hoe laat ze naar huis kunnen. Een ondernemer kijkt nooit naar de klok want handel draait 24 uur per dag”.
Het bedrijf om wie het gaat is waarschijnkijk COSUMA, een bekende distributeur in die tijd. Daar speelde een incident die Hadj Brahim als een voorbeeld gaf van de tekortkoming door de overheid om de klant te beschermen. Een vrouw vond een houtsplinter in een pakje suiker. Ze bracht het product terug naar de winkelier. Die gaf het pakje terug aan de groothandelaar die het naar de hoofdleverancier terugstuurde. Toen het pakje onder de ogen van de manager terechtkwam riep hij alle medewerkers bijeen en gaf ze een lesje. Hij dreigde met ontslag als het nog een keer gebeurde. De vrouw kreeg een nieuw pakje suiker.
Dat had volgens Hadj Brahim nooit gebeurd als de medewerkers van de suikerfabriek met hart en ziel hun werk deden. Ze werken omdat het moet, niet omdat ze hun werk leuk vinden: “De overheid stuurt alles aan maar heeft geen verstand van handel. Je moet voor alles betalen. Er waren sinds 1956 vijftien ministers van handel geweest. De een is erger dan de ander. Het enige waarin ze zijn geïnteresseerd zijn importvergunningen en innen van belasting”.
De handelaar uit Tafraout gaat verder: “Het aantal mensen zonder enig talent die sinds de onafhankelijkheid een fortuin hebben verdiend is verbazingwekkend. De meesten komen uit Fes. Wat doen ze? Ze zitten in een hotelkamer, hebben een tasje mee en lopen langs bij handelaren en fabrieken tot ze iemand vinden die ze kennen om een importvergunning te vragen. Daarnaast speculeren ze met prijzen op de onroerend goed markt”.
Schandalen
Het boek van van John Waterbury is vol anekdoten maar ook weinig bekende schandalen uit de wereld van handelaren in Casablanca. In oktober 1959 brak er in Meknes onrust uit rond keukenolie. Ziekenhuizen in de omgeving moesten 10.823 mensen behandelen voor voedselvergiftiging. Sommige patiënten zijn gedeeltelijk of geheel verlamd geraakt.
De bron van de vergiftiging werd getraceerd in een fabriek in Meknes. De eigenaar, Moulay Abd uit provincie Achtouken Ait-Baha in Souss, werd in 1960 verantwoordelijk gehouden en ter dood veroordeeld. Hassan II ging naar de stam waar de handelaar vandaan komt om het voorval te bespreken. De doodstraf werd uiteindelijk in een gevangenisstraf omgezet.
Het verhaal achter de giftige olie begon in Casablanca toen een Amerikaanse militaire bases werd ontruimt. De militairen boden het product op een veiling aan met een stikker erop dat het giftig is. Hadj Abdellah Bennani, een handelaar uit Fes en specialist in olie voor motorvoertuigen, kocht de partij maar waarschuwde zijn klanten niet. Hij verklaarde later: “Waarom moet ik de kopers waarschuwen. Op de gevel van mij winkel staat duidelijk wat ik verkoop: “Motorolie en smeermiddelen”. Ik verwacht niet dat klanten mijn producten in de keuken gaan gebruiken”.
Moualy Abd kocht een paar duizend giftige olie via bemiddelaars en heeft het in eigen fabriek in Meknes verpakt als keukenolie. Zijn medewerkers hebben de olie getest en vonden het verschrikkelijk maar verkochten het toch door. Ze verklaarden later voor de rechter dat ze alleen het Frans merk Lesieur in de eigen keuken gebruiken. De rechter vroeg waarom ze de dure Lesieur gebruiken en niet de goedkope giftige olie. “Zuinigheid is toch een fundamentele principe in de handel”, vroeg hij. Een verdachte antwoordde: “In leven blijven is een ander principe”.
Vier handelaren werden ter dood veroordeeld en later vrijgelaten. Niemand in de kringen van Hadj Brahim sprak na de rechtszaak hierover in het openbaar. Men schaamde zich en vreesde voor de eigen reputatie. Betrokken handelaren werden binnen de gemeenschap uitgesloten. Soortgelijke schandalen zijn niet meer voorgekomen.
Afbeelding: nieuwe wijk in Casablanca. Bron: Casablanca Financial City.
Meer lezen over hetzelfde onderwerp:
De haven van Casablanca breidt uit
De haven van Casablanca breidt uit. Drie nieuwe projecten zijn deze week gelanceerd: een uitbreiding van de bestaande vissershaven, een werf voor het bouwen en repareren van schepen en een terminal voor cruiseschepen. Daarmee wil de stad de eigen positie nationaal en internationaal versterken. Een bedrag van ongeveer 120 miljoen euro is gereserveerd om plaats te maken voor 260 kleine vissersboten en 100 plaatsen voor boten gespecialiseerd in vissen op volle zee. De haven wordt voorzien van moderne infrastructuur om het hoofd bieren aan internationale concurrentie.
Uitbreiding spoorwegen rond Casablanca
Verschillende projecten zijn deze woensdag in Casablanca en omgeving gelanceerd ter waarde van ongeveer 200 miljoen euro om de spoorwegen te moderniseren. Dat moet de stedelijke, regionale en nationale mobiliteit vergroten. De projecten sluiten aan bij de reeds geplande snelheidslijn Kenitra – Marrakech (430 km) via Rabat. Er komen drie grote en tien kleine treinstations. Vijf bestaande treinstations worden gerenoveerd en 260 km spoorlijn wordt aangelegd. Er komt een treinverbinding tussen het vliegveld en het nu in aanbouw stadion Hassan II in Benslimane, 50 km buiten Casablanca, waar WK 2030 wedstrijden worden gespeeld. De nationale spoorwegen ONCF draagt 70% bij aan de kosten. De rest komt van de regionale overheden.
Hommage aan oud-premier Otmani in Casablanca
Een lokale vereniging in Casablanca heeft afgelopen week oud-premier Saad Dine Otmani geëerd voor zijn werk als politicus en als arts voor de gemeenschap. Othmani (1956) is in Inezgane vlakbij Agadir geboren. Hij is arts van beroep en heeft een eigen praktijk. Hij was tussen 2012 en 2013 minister van Buitenlandse Zaken. Hij was ook tussen 2017 en 2021 premier van Marokko. Otmani is inmiddels gestopt met politiek. In de video (externe link naar YouTube) bedankt de zichtbaar emotionele oud-premier de aanwezigen
Pro-Palestijnse activisten geweerd uit haven Casablanca
Na demonstraties afgelopen november tegen de haven Tanger Med willen pro-Palestijnse activisten nu ook de haven van Casablanca blokkeren. De blokkade is echter mislukt na een ingreep op 18 april door de politie. Ze protesteren tegen wat ze noemen vrachtschepen met wapens voor Israël. Net als in november gaat het zeer waarschijnlijk om een nepbericht. Uit het bericht van de organisatoren van de demonstratie is niet op te maken om welke vrachtschepen het gaat, uit welk land ze komen, wat ze vervoeren en wat de vaarroute is. Het onbevestigde bericht wordt op Internet verspreid via accounts beheerd door de islamitische groep Al Adl wa Al Ihsan en via websites van extreemlinkse clubs. Het bericht wordt verder verspreid door Al Jazeera (Arabische versie) en door anti-Joods nieuwssites uit het Midden Oosten.
Voetbal: doelman Bono heeft eindelijk zijn afscheid
Yassine Bounou (voetbalnaam Bono) heeft eindelijk afscheid genomen van de twee clubs waar hij ooit begon: WAC Casablanca en Sevilla FC. Beide clubs hebben elkaar op 27 mei in Casablanca getroffen in een vriendschappelijk wedstrijd die eindigde met een overwinning van Sevilla met 0-1 door een fout van de keeper. Dat had geen invloed op de pret in het afgeladen stadion waar het publiek de doelman met een spectaculaire tifo heeft geëerd. Volgens sommige fans had de afscheid in Sevilla gemoeten waar Bono zijn beste jaren heeft gespeeld. Op social media accounts van de FC zijn reacties door fans geplaatst: “Mythisch! De beste keeper in de geschiedenis van Sevilla. Maar toch hebben jullie hem geen eerbetoon gegeven toen hij vertrok. Je doet iets verkeerd.”
WK 2030: nieuw stadion ten oosten van Casablanca
Twee bouwbedrijven TGCC / SGTM uit Marokko hebben het Grand Stade Hassan II project in Benslimane, in de buurt van Casablanca, toegewezen gekregen. Dat is op 10 juni bekend gemaakt. De twee bedrijven, die als enige een bod hebben uitgebracht, voldeden aan technische en financiële voorwaarden voor deze fase van het project. Het stadion, omschreven als een strategische sportinvestering, toont de bredere ambities van Marokko op het gebied van sportinfrastructuur. Het stadion maakt deel uit van paar projecten ter voorbereiding op het WK voetbal van 2030 in samenwerking met Portugal en Spanje. De bouwkosten van het stadion worden op 320 miljoen dollar geschat.
Hakim Ziyech speelt voor Wydad Casablanca
Hakim Ziyech heeft een contract bij Wydad Athletic Club Casablanca (WAC) getekend. Dat heeft de voorzitter van de club op de officiële website bekend gemaakt. Volgens lokale bronnen hebben twee spelers uit Nederland een rol gespeeld in de bemiddeling tussen de 32 jarige Ziyech en de club: Nordin Amrabat, oud speler van PSV en ex-Feyenoorder Karim El Ahmadi. Amrabat speelt sinds een paar maanden voor WAC. De club uit de havenstad is in 1937 opgericht en heeft 22 keer de landstitel gewonnen. De club neemt dit seizoen deel aan de Afrikaans kampioenschap voor clubs en speelt in een vernieuwd stadion hieronder te zien bij de afscheidswedstrijd van oud WAC doelman Bono in augustus 2025.