Waterschaarste dwingt beleidmakers naar de zee te kijken

Hoe Marokko een einde wil maken aan waterschaarste Marokko heeft een strategisch plan om de drinkwatervoorziening veilig te stellen en de landbouwsector te redden na jaren van droogte. Dat schrijft Spaans tijdschrift AS deze week naar aanleiding van het toekennen van een ontziltingsproject ten zuiden van Casablanca aan Spaans bedrijf Acciona.

De toenemende waterschaarste dwingt beleidmakers in Marokko om te zoeken naar alternatieven nu het klimaat steeds extremer wordt. Er is besloten de waterschaarste te anticiperen met een grootschalige strategie die draait om de ontzilting van zeewater. De technologie haalt drinkwater uit de zee. De techniek kost veel investeringen en veel energie.

Besluitvorming

Na een van de ergste droogteperiodes in zijn recente geschiedenis – een periode van zeven jaar die de waterstanden in stuwmeren tot historisch dieptepunten deed dalen en de landbouwsector zwaar onder druk zette – heeft Marokko een ambitieus nationaal plan gelanceerd om de afhankelijkheid van regenval en traditionele zoetwatervoorraden te verminderen.

Het land streeft ernaar om 60% van zijn drinkwater rond 2030 uit de zee te halen. De strategie houdt in dat kuststeden worden voorzien van ontzilt water, terwijl de voorraden in stuwmeren en regenwater worden gereserveerd voor het binnenland en de meest kwetsbare landbouwgebieden.

Investering

Het belangrijkste project bevindt zich ongeveer 40 kilometer ten zuiden van Casablanca. Daar bouwt het Spaanse Acciona een ontziltingsinstallatie ter waarde van circa 650 miljoen dollar. Dat wordt de grootste installatie van Afrika.

Het complex zal worden aangedreven door schone energie uit een groot windpark en zal naar verwachting in 2027 in gebruik worden genomen. Het project moet in 2028 de volledige capaciteit te bereiken. De installatie zal jaarlijks bijna 79 miljard gallon (gallon = 3,7 m3) drinkwater leveren. Dat is voldoende om ongeveer 7,5 miljoen mensen in de regio Casablanca van water te voorzien en circa 20.000 ha aan landbouwgrond te irrigeren. Dit megaproject maakt deel uit van een nationaal waterplan ter waarde van ongeveer 14 miljard dollar.

Het nationaal waterplan bevat ook nieuwe stuwdammen, hergebruikt afvalwater en een netwerk van grote pijpleidingen, watersnelwegen, die bedoeld zijn om overtollig water vanuit het noorden van het land naar de drogere zuidelijke regio's te transporteren. Marokko beschikt momenteel over 17 operationele ontziltingsinstallaties. 11 anderen zijn gepland of in aanbouw. Het produceren van drinkwater uit de zee is in enkele jaren tijd toegenomen tot ongeveer 108 miljard gallon per jaar. Dat is negen keer meer het niveau van 2021. Dat zegt iets over het hoge tempo waamee drinkwater in Marokko uit de zee wordt gehaald.

Uitdagingen

Een van de grote uitdagingen bij ontzilting is het hoge energieverbruik en de milieu-impact. De meeste installaties maken gebruik van omgekeerde osmose, een Israëlische techniek die veel energie vergt om zout van water te scheiden. Daarnaast waarschuwen experts voor de complexiteit van het beheer van pekel. Dat is het zouthoudende afvalproduct dat bij het proces van ontzilting vrijkomt. Voor elke liter geproduceerd zoet water ontstaat een aanzienlijke hoeveelheid afvalwater met hoge concentraties zout en chemicaliën. Bij onjuist beheer kan het mariene ecosystemen ernstig worden beschadigd en kan leiden tot zuurstofarme zones aan de kust.

De grootste watergerelateerde uitdaging voor Marokko ligt echter in de landbouw. Deze sector verbruikt bijna 87% van het nationale water en heeft zwaar te lijden gehad onder droogte. Dat heeft gevolgen voor zowel de productie als de werkgelegenheid op het platteland. Ontzilting van zeewater werd als een cruciale oplossing gezien voor met name in regio's met veel landbouw zoals Souss. Dat heeft het mogelijk maakt om exportgerichte gewassen te behouden en zelfs uit te breiden maar de kosten blijven hoog. 

Afbeelding: een ontziltingsinstallatie in aanbouw. Bron: tijdschrift AS.

Meer lezen over hetzelfde onderwerp:

Nieuw startup Siteli CW zuivert vuilwater in Agadir
Eigenaar Yazid Siteli krijgt hulp van Technopark Agadir om zijn internationale ervaring als ingenieur in te zetten voor een van de grootste uitdagingen in Marokko komende jaren: waterschaarste. Na studies milieutechniek in Marokko en waterwetenschappen in Canada heeft hij in Europa gewerkt aan projecten op het gebied van waterzuivering en bodemsanering. Hij is mede oprichter van SITELI CW, een startup gevestigd in de Cité de l’Innovation Souss-Massa. Hij werd door Technopark Agadir begeleid bij het opzetten van zijn bedrijf, het versterken van de financiële strategie en het leggen van contacten met potentiële partners en investeerders. 

Onderzoek verontreiniging grondwater in Marokko
De toename van industriële en agrarische activiteiten en lange periodes van droogte hebben in Marokko geleid tot waterschaarste en de introductie van verontreinigende stoffen in grond- en oppervlaktewater. Nitraat is door zijn hoge oplosbaarheid een veel voorkomende verontreinigend stof geworden en vormt in de loop van de jaren een probleem. Dat staat in het nieuwe onderzoek “Moroccan water resources under pressure” verschenen in oktober 2025 in Journal of Hydology. Het onderzoek geeft een overzicht van de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater in het land. Het laat verontreinigende gebieden zien en de geschiktheid van grondwater voor zowel drinkwater als irrigatie in de landbouw. Over het algemeen vertonen rivieren een goede tot matige waterkwaliteit, met uitzondering van gebieden stroomafwaarts waar huishoudelijk en industrieel afval wordt geloosd. Stuwdammen hebben gemiddeld een uitstekende tot matige waterkwaliteit waarbij ongeveer 5% een slechte kwaliteit vertoont als gevolg losing van afvalwater.

Sidi Ifni haalt drinkwater uit de zee
Sidi Ifni heeft de eerste ontziltingsinstallatie deze week in gebruik genomen. De installatie voorziet naburige steden en dorpen van drinkwater. Aglou, Mirleft, Larbaa Sahel, Tiznit en nog een paar dorpen zijn op een 54 km lange waterleiding aangesloten. De installatie heeft volgens zender SNRT 320 miljoen MAD gekost en produceert 17.280 m3 water per dag. De installatie gebruikt voor de ontzilting van zeewater de Reverse Osmosis techniek zoals beschreven in het werk van Seth M. Siegel: Let There Be Water. Israël's Solution for a Water Starved World. Thomas Dunne Books, New York 2015. Een beschrijving van de techniek is hier, hier en hier te lezen (PDF format).

Fog harvesting techniek in Sidi Ifni
Stichting Dar Si Hmad project in Sidi Ifni (video van de omgeving ) gestart om het tekort aan water tegen te gaan. De mistbanken die elke dag uit de oceaan komen worden door middel van grote rooster met netten opgevangen. De roosters zijn op de hellingen aan de kust geplaatst. De mist blijft op de netten hangen en druppelt naar beneden waar het wordt verzameld en opgeslagen.

Publicatie over geschiedenis van de zee in Marokko
De nieuwe publicatie "Quand l'Atlantique raconte l'histoire du Maroc" verdedigt de stelling dat de Marokkanen niet altijd met de rug naar de zee hebben geleefd. De auteur gaat in tegen de heersende opvattingen bij historici die van mening zijn dat steden in de binnenlanden veel belangrijker machtscentra waren ook al waren er steden aan de kust van de Middellandse Zee en de Atlantische Oceaan. Beschikbare historische bronnen zijn vrijwel unaniem over de marginale rol die de zee heeft gespeeld hoewel wetenschappelijke literatuur bestaat over de verschillende havens zoals Tangis, Lixus, Sale … De auteur Leïla Meziane, specialiste in de maritieme geschiedenis en docente aan de Universiteit van Casablanca, herziet dankzij nieuwe bronnen de heersende opvattingen en vertelt onbekende feiten over de geschiedenis van de zee in het land.