Europees Parlement akkoord over gedwongen uitzetting illegalen

Het Europees Parlement heeft deze week een nieuwe wet aangenomen die de detentie van illegalen van 90 dagen naar 24 maanden mogelijk maakt. Ze kunnen voortaan gedwongen naar andere landen worden uitgezet. En de landen van herkomst worden ook gedwongen mee te werken aan de terugkeer.

Illegalen zijn al jaren een onderwerp van gesprek. Volgens de Europese Commissie hebben bijna 178.000 illegalen in 2025 de EU grens overgestoken. Hun aantal neemt toe maar er is nog nooit eerder over hun gedwongen terugkeer gedebatteerd. De nieuwe wijziging in de wet is te danken aan een brede coalitie van Europese rechtse partijen.

Mensenhandelaars profiteren het meest van illegalen. Interpol maakte op 26 januari bekend dat 4.414 potentiële slachtoffers van mensenhandel zijn gered tijdens een grootschalige operatie waarbij 12.992 illegalen zijn gelokaliseerd. Er zijn meer dan 3.700 personen gearresteerd onder wie 1.800 verdachten van mensenhandel.

Sub-Sahara Afrika

In Benin, Burkina Faso, Congo, Ivoorkust, Ghana, Senegal en Sierra Leone hebben de autoriteiten een grootschalige operatie op touw gezet om een piramidespel te ontmantelen. Mensenhandelaren beloven potentiële illegalen werk in Europa. Bij de operatie zijn honderden slachtoffers gered en talloze wervingsbureaus gesloten. Ze vragen exorbitante wervingskosten aan potentiële illegalen en dwingen ze vrienden en familieleden te werven in ruil voor betere arbeidsomstandigheden.

Frontex meldt in een persbericht van 17 maart dat de illegale oversteek naar de Canarische Eilanden in januari en februari 2026 met 83% is afgenomen vergeleken met dezelfde periode in 2025. Het aantal doden op de Middellandse Zee is daarentegen gestegen: 650 sinds het begin van het jaar tegenover 280 in 2025.

De West-Afrikaanse route, ook wel bekend als de "Canarische Eilanden route", heeft een daling in januari en februari 2026 gekend van -83%. In 2025 hebben 17.500 illegalen de Canarische Eilanden bereikt tegenover bijna 47.000 in 2024. Dat zijn 1.200 minder illegalen die de zee hebben overgestoken. Ze komen voornamelijk uit Gambia, Senegal en Guinee.

Noord-Afrika

Volgens de Marokkaanse Vereniging voor Mensenrechten (AMDH) werden tussen 27 november en 31 december 2025 21 lichamen van illegalen uit Sub-Sahara Afrika in het grensgebied met Algerije gevonden. De slachtoffers kwamen volgens de organisatie uit Guinee, Kameroen en Nigeria. Op sommige lichamen zijn autopsies uitgevoerd maar de autoriteiten in Marokko hebben geweigerd kopieën van de rapporten vrij te geven, aldus Omar Naji van de AMDH in een reactie aan Franstalig nieuwssite InfoMigrants.

Het nieuwe terugkeerbeleid van de Europese Unie moet er voor zorgen dat de landen van herkomst eigen onderdanen terugnemen. Op dit moment zijn er 5.000 Algerijnse illegalen in Franse detentiecentra's (CRA). Ze moeten terug maar het land van herkomst geeft al jaren geen laissez-passers om te reizen.

De betrekkingen tussen Frankrijk en Algerije zijn bekoeld als gevolg van de erkenning in 2024 door de Fransen van de Sahara als Marokkaans grondgebied. Hoewel nieuwe berichten bevestigen de langzame hervatting van de terugname sinds het begin van dit jaar.

In dezelfde detentiecentra's wachten nog 1.900 Tunesiërs, 700 Roemenen, 450 Albanezen, 350 Guineeërs, 300 Afghanen en 300 Ivorianen. Het aantal illegalen uit Marokko is 1.700. Ze worden uitgezet zodra hun identiteit is vastgesteld. Sommige vertellen de politie dat ze Marokkanen zijn terwijl het niet zo is. De uitzetting naar Marokko is te danken aan de nieuwe Frans-Marokkaanse commissie DGEF in samenwerking met zeventien consulaten inclusief op Corsica. 

Illegalen in Marokko

Het gros van de illegale Afrikanen die Marokko bereiken is op doorreis naar Europa. Frankrijk is volgens het Franse Observatoire de l'Immigration in trek. Het aantal illegalen uit de sub-Sahara is de laatste jaren met 150% gestegen. Afrikanen die het niet lukt om Europa over te bereiken blijven in Marokko. Dat leidt in de grote steden tot botsingen met de lokale bevolking.

Bij gebrek aan een oplossing worden de illegalen over kleine steden gespreid zonder opvang of begeleiding. Ze worden naar kleinere plaatsen zoals Taroudant, Tiznit en deze week ook naar Sidi Ifni verplaatst waar de lokale autoriteiten hebben geweigerd een bus vol illegalen toe te laten.

De verplaatsing van de illegalen naar het zuiden van het land berust op het idee dat de Afrikanen het land zijn binnengekomen via Mauritanië daar waar het gros van de illegalen in werkelijkheid via Algerije binnenkomt. De oostgrens van Saidia in de Middellandse Zee tot aan Figuig is poreus. Het grensgebied in het oosten is ook de favoriete route van illegalen uit Soedan waar een burgeroorlog aan de gang is. De lange grens met Mauritanië is daarentegen gesloten op de grensovergang van Guergarate na aan de Atlantische kust. 

Kortom, in afwachting van een duurzame oplossing zoals de door het Europees Parlement aangenomen wet hanteert de overheid in Marokko een willekeurig spreidingsbeleid van illegalen ten koste van kleine gemeenten waar niemand op de illegalen zit te wachten. 

Meer lezen over hetzelfde onderwerp:

Afrika-politiek van Marokko moet op de schop
De Afrikaanse politiek van Marokko moet op de schop. Er is sinds de terugkeer van het land in Afrika een groeiende aantal problemen ontstaan als gevolg van massale immigratie uit sub-Sahara Afrika. Lokale bewoners klagen al jaren over intimidatie, criminaliteit en geweld. Een tiental incidenten zijn deze week op social media gepubliceerd en van commentaar voorzien. De klachten worden in de politiek en de media genegeerd. Maar iedereen is het ermee eens: er moet worden ingegrepen. De problemen zijn na 2017 begonnen toen Marokko in de Afrikaanse Unie teruggekeerde. In februari 1982 heeft de toenmalige Organisatie van de Afrikaanse Unie de “Arabische Republiek van de Westelijke Sahara” als de 51ste lidstaat erkend.

Middellandse Zee: stroom migranten neemt af
Volgens het rapport Pushback 2025 (PDF) van een coalitie Europese ngo's vonden er in 2025 meer dan 80.864 arrestaties van migranten plaats aan de buitengrenzen van de Europese Unie. Dat is 34% lager dan in 2024. Het rapport beschrijft de situatie in het oostelijke gebied daar waar het aantal migranten in het westen van de Middellandse Zee richting Marokko, Canarische Eilanden en Spanje blijft stijgen. De daling van het aantal migranten is volgens het rapport te danken aan het onderscheppen van de illegalen aan de EU-grenzen en de arrestaties van vluchtelingen op de Middellandse Zee door de Libische kustwacht. Het rapport bevat gegevens over de Balkan-route maar vertelt niets over het westen van de Middellandse Zee waar de routes via Marokko en Algerije in trek blijven.