Marokko kan niet worden geïsoleerd

Update: 30 april 2025. Op 22 april 2024 hebben leiders van Algerije, Tunesië en de regering van West-Libië (Tripoli) een politieke bijeenkomst in het presidentiële paleis in Tunis bijgewoond. Op de agenda stond de toekomst van de “Arabische Maghreb”. Marokko werd niet uitgenodigd.

Niemand zou van deze bijeenkomst hebben gehoord als er geen bericht op Facebook en een paar foto’s genomen op de luchthaven en in het paleis waren gepubliceerd. De bijeenkomst was achter gesloten deuren. Er waren geen journalisten uitgenodigd. Dat is geen verrassing. Tunesië is sinds de staatsgreep van 21 juli 2021 een provincie geworden van buurland Algerije.

Een van de voorwaarden voor Algerije om samen te werken aan de eenheid van de Maghreb is de erkenning door Marokko van een onafhankelijke Westelijke Sahara. De grenzen tussen Marokko en Algerije zijn om die reden al dertig jaar dicht. Algerije beroept zich op het recht op zelfbeschikking van volkeren maar is niet geloofwaardig. Het land steunt een “Arabische republiek” in Zuid-Marokko maar ontkent de rechten van de Kabylen, een amazigh regio in het noordoosten die sinds 2010 een eigen regering in ballingschap heeft.

Baath ideologie

Het idee van een Arabisch republiek ontstond nadat militaire dictators zoals Houari Boumediene in Algerije, de clan Al Assad in Syrië en Kadhafi in Libië door middel van geweld aan de macht kwamen. Alle drie regimes zijn geïnspireerd door Arabisch nationalisme van de Baath ideologie. Ze hebben decennia lang militaire, financiële en diplomatieke steun verleend aan Polisario.

Alle drie regimes gebruiken jodenhaat, demagogie en populisme om aan de macht te blijven. Ze hebben eerst brand in Palestina gesticht en toen iedereen bezig was met blussen gingen ze in 1976 in Zuid-Marokko inbreken. Brand woedt nog steeds. Kadhafi en Al Assad zijn inmiddels omvergeworpen. Algerije staat er nu alleen voor. Mauritanië en Tunesië erkennen weliswaar Polisario maar wapens, financiën en propaganda komen nog altijd uit Algerije.

“Marokko isoleren”

De bijeenkomst van afgelopen april in Tunesië is een voortzetting van het Algerijnse buitenlandse beleid van de jaren 1970. Toen bleek dat een Arabisch Republiek in Zuid-Marokko door middel van oorlog onmogelijk was heeft het militaire regime het conflict internationaal gemaakt. In deze video uit begin jaren 1970 is te horen hoe Marokko van het Afrikaanse continent afgesneden diende te worden:
 
"Algerije moet leiderschap in Afrika nemen en behouden. Algerije moet de tegenstander uitschakelen. Alles wordt in het werk gesteld om deze sterke tegenstander uit te schakelen. De tegenstander moet politiek, economisch en militair worden afgezwakt. Met tegenstander bedoelen wij natuurlijk Marokko. De eerste slag die we gaan toebrengen zal het moreel van de Marokkanen breken. Het zal leiden tot een economische instorting en een politieke impasse. In Algerije leven ongeveer 40.000 Marokkanen. Ze werken in allerlei sectoren. Wij gaan ze verjagen tot over de grens. Hun bezettingen zullen worden afgepakt. Ze worden beroofd en zonder kleding of schoenen het land uitgezet."

Marokkanen werden op 18 december 1975 (op de dag van het Offerfeest) het land uitgezet. Marokko hanteerde vanaf 1980 de diplomatie van de lege stoel in een Afrika gedomineerd door communisten maar kwam in 2017 terug. Veel Afrikaanse landen hebben nadien de erkenning van Polisario ingetrokken. De laatste poging om de weg naar Afrika af te sluiten was in oktober 2020 toen de grenspost Guerguarat werd bezet. Twee maanden later heeft Amerika de soevereiniteit van Marokko erkend. Spanje en Frankrijk hebben het Amerikaanse veerbeeld gevolgd.

De weg naar Afrika ligt open. Maar de grens in het oosten blijft voorlopig dicht zolang de militairen in Algiers aan de macht zijn. Marokko is een land met 3.500 km kustlijn gelegen aan twee zeeën en met havens en vliegvelden van wereldklasse. Een land met een gigantisch venster op de wereld kan niet woden geïsoleerd. De Unie van de Maghreb is lang geleden dood. Blijft ons de rest van de wereld waar andere regels gelden. Niet taal, ras, religie, ideologie of gedeelde geschiedenis zijn belangrijk in de omgang maar het universele principe van goed doen om goed terug te krijgen.

Afbeelding: leiders van Algerije, Tunesië en Libië bijeen in Tunis in april 2024.
 
Meer lezen over dit onderwerp:

VS diplomatie inzake Marokko (1981-1988)
De diplomatieke archieven van de Verenigde Staten inzake Noord Afrika tussen 1981 en 1988 zijn onlangs openbaar gemaakt. Documenten gaan over Marokko en over de buurlanden. Zo is te lezen in een bericht uit 28 april 1981 dat het Witte Huis onder Ronald Reagan naar een verzoening tussen Marokko en Algerije streefde. De Amerikanen waren bereid transport vliegtuigen van het type C130 aan de toenmalige Algerijnse president Chadli Bendjedid (1929-2012) te leveren als hij de gestaakte onderhandelingen hervat. De Algerijnen hadden toen al de hoop opgegeven dat ze ooit de monarchie in Marokko omver konden werpen.

Het einde van de Baath partij in Syrië
De dynastie Al Assad is gevallen. Daarmee is een einde aan de politieke partij Baath opgericht in 1947 in Syrië gekomen. De partij is gebaseerd op modern Arabisch nationalisme met een socialistische inslag. Het is er niet in geslaagd de verschillende etnische en religieuze groepen bijeen te houden. Baath betekent in het Arabisch wederopstanding of wedergeboorte. Toen de partij werd opgericht waren echter zowel nationalisme als socialisme nieuw in de Arabische taal. De term nationalisme of Qawmiyya is gebaseerd op het Turkse woord Kavmiyet dat zelf een vertaling is uit de Europese talen. Een natiestaat zoals in Europa na de Franse Revolutie ontbreekt geheel in het Midden Oosten. Men identificeerde zich als moslim, christen of jood en was onderdaan van het Ottomaanse rijk.

Polisario propaganda op universiteiten Tunesië
Polisario leden zijn deze week op een academische bijenkomst in Tunesië uitgenodigd voor lezingen over de onafhankelijkheid van de Westelijke Sahara. De organisatie was in handen van Algerijnse instellingen in samenwerking met de Universiteit van Monastir en de stad Hamamet. Volgens krant Tunesie Telegraph heeft de bijeenkomst aandacht besteed aan de strijd van de Palestijnen tegen Israël en die van de Saharanen tegen Marokko. De koers die Kaïs Saïed in de laatste twee jaar voert op het gebied van buitenlandse politiek staat haaks op het beleid van zijn voorgangers. Hij is het minkpunt geworden van de oppositie. Deze week werd hij in het openbaar uitgejouwd: “Dégage, dégage Tebboune" (Ga weg, ga weg Tebboune). Tebboune is de naam van de president van Algerije.

Kadhafi: “Wij hebben Polisario opgericht”
“Bij God, Arabische volkeren willen niet worden onderdrukt door deze heersers. Het is een schande. Ik heb persoonlijk geen respect of waardering voor deze heersers, uitgezonderd zij die aan onze kant vechten.” Zo begint de toespraak van Kadhafi op 02 maart 1985 ter gelegenheid van de oprichting van de Jamahiriya, de republiek van Libië. De toespraak was een oproep aan de heersers van Algerije, Egypte en Syrie om samen te werken ten einde de Arabische volkeren te verenigen. Hij verwees tevens naar regio Sahara ten zuiden van Marokko en geeft toe dat hij Polisario heeft opgericht...