Emmanuel Macron bezoekt Marokko

De Franse president Emmanuel Macron is tussen 28 en 30 oktober in Marokko voor een werkbezoek. Volgens een persbericht van het Koninklijke Paleis is het bezoek een teken van “goede bilaterale betrekkingen gebaseerd op een diepgeworteld en solide partnerschap”. De betrekkingen waren de laatste drie jaar bekoeld. Een zeldzaam gebaar afgelopen juli maakte een einde aan de crisis. Frankrijk erkent de Sahara als Marokkaans.

De crisis begon toen de Fransen boos werden omdat Marokko uitgezette illegalen weigerde terug te nemen. Maar dat waren Algerijnse en Tunesische illegalen die de politie vertellen dat ze Marokkaans zijn. Visa voor Marokkanen werd ingeperkt. Internationale studenten en mensen met zaken of familie in Frankrijk kregen daar last van. Het heeft maanden geduurd voordat beide landen ambassadeurs hebben uitgewisseld.

Vals beschuldigd

Kort na de visa affaire kwam de zaak Pegasus spionage software. Franse media schreven dat ook de telefoon van de Franse president werd afgeluisterd. In een interview met zender i24News vertelde schrijver Tahar Ben Jelloun dat Macron onhandig heeft gereageerd tijdens een telefonisch gesprek met de koning die hem verzekerde dat hij geen Pegasus gebruikt.

Pegasus software komt uit Israël, een land dat kort daarvoor de banden met Marokko heeft aangehaald. Dat heeft de buren boos gemaakt omdat Marokko betere militaire technologie krijgt dankzij het lobbyen van Marokkaanse Joden.

Anti Marokko tamtam in de media hield maanden aan. Marokko diende een klacht in bij de rechtbank van Parijs tegen de samenstellers van het Pegasus rapport maar verloor de zaak. Onafhankelijke onderzoeken in Amerika, Spanje en Zwitserland toonden later aan dat er geen Pegasus door Marokko is gebruikt.

Energie uit Afrika

In een recent debat (video van 30 minuten) tussen Emmanuel Dupuis en Alain Juillet, twee kenners van Marokko, worden de geopolitieke gevolgen van de erkenning door Frankrijk van de soevereiniteit van Marokko toegelicht. De erkenning geeft Franse bedrijven toegang tot West Afrika en de Sahel via de nieuwe haven Dakhla Atlantic Port in de Sahara.

Daarnaast kunnen de ontdekking van gas aan de kust van Mauritanië en Senegal en de gaspijp Nigeria – Marokko het tekort aan energie in Europa oplossen. De kans is groot dat ook aan de Atlantische kust van Marokko gas wordt gevonden. Op dit moment wordt er op verschillende plaatsen geboord.

Dakhla Atlantic Port zal naar schatting 1,2 miljard dollars kosten. Een nieuwe duizend km lange snelweg Tiznit - Dakhla is sinds kort open voor verkeer. Het verbindt de haven met de rest van Marokko. Volgens een rapportage van zender CNN beschikt de haven over twee zones voor industrie en voor logistiek. Het kan jaarlijks 35 miljoen ton aan goederen verwerken. Door de geografische ligging zal de haven Marokko, West-Afrika en de Sahel verbinden. Een project dat op een bijeenkomst in december 2023 in Marrakech door ministers van Mali, Burkina Faso, Niger en Tsjaad werd besproken.

De ontsluiting van de Sahel

De Sahel kampt al jaren met aanhoudende burgeroorlogen en onveiligheid als gevolg van etnische, economische, sociale, politieke en milieu problemen. De Fransen zijn het gebied tussen 2013 en 2022 kwijt als gevolg van de mislukte militaire interventies Serval (2013-2014) en Barkhane (2014-2022). De nieuwe militaire machthebbers in Mali hebben de banden verbroken. Dat gebeurt voor het eerst sinds de jaren 1960.

Het falen in Afrika heeft te maken met wat historicus Bernard Lugan noemt het opleggen door het westerse one men one vote systeem. In Afrika zijn er geen individuen maar gemeenschappen. Verkiezingen worden automatisch gewonnen door de grootste groepen. Kleine groepen zoals Toeregs worden uitgeschakeld en komen in opstand.

De terugtrekking uit de Sahel typeert de teloorgang van Frankrijk in het continent. De Francafrique politiek van na 1945 komt ten einde.  Macron is op zoek naar nieuwe partners om zijn belangen te behartigen. Zijn beste optie is Marokko.

Marokko is sinds 2017 terug in Afrika na een afwezigheid van meer dan twintig jaar als gevolg van het conflict om de Sahara. Communisten domineerden de Afrikaanse Unie. Ze hadden sympathie voor Polisario. Maar hun macht verdween langzaam na de val van de Sovjet Unie. Alleen het Zuid-Afrikaans ANC blijft mopperen maar kan het tij niet keren.

Zaken doen

De Afrikanen begrepen dat zaken doen meer oplevert dan ideologie. Bedrijven uit Marokko krijgen ruimte om te investeren. Ze hebben volgens Amadeus Instituut in Tanger tussen 2003 en 2017 in financiële instellingen, bouwsector, landbouw, energie, verzekeringen, telecommunicatie, mijnbouw en de verwerking van grondstoffen geïnvesteerd. Deze kaart laat zien welke bedrijven in welke landen actief zijn.

Naast de nieuwe haven moet de gaspijp Nigeria – Marokko een einde maken aan chantage door het Algerijnse militaire regime. Gaspijp Gazoduc die naar Europa via Marokko loopt werd in 2021 eenzijdig afgesloten te midden van een energiecrisis in Europa veroorzaakt door de oorlog in Oekraïne. Dat heeft tot conflicten met de Spanje en de Frankrijk geleid. Beide landen hebben de onbetrouwbaarheid van het regime in Algiers gestraft door te kiezen voor het autonomieplan voor de Sahara.

Illegale migratie

Ten slotte, een van de lucratieve Afrikaanse migratieroutes naar Europa loopt via Marokko. De marine aan de kust van de Sahara komt handen en voeten tekort. Volgens krant Le Monde van 19 augustus hebben 22.000 Afrikanen op bootjes tussen januari en augustus 2024 de Canarische Eilanden via de Marokkaanse kust bereikt. Eenmaal beland worden ze op vliegtuigen richting het Spaanse vaste land vervoerd.

In het noorden zijn er in juni 2022 meer dan dertig dode Afrikanen gevallen bij de bestorming van de grenspost Melilla. In september 2024 hebben ze een nieuwe poging gedaan om de grenspost Ceuta massaal te bestormen. Deze keer waren er ook illegalen uit Algerije. Sommige werden beschuldigd van het publiceren van nep berichten op social media. Spanje zou de grenzen open hebben gedaan voor werkzoekenden. De daders werden gearresteerd en veroordeeld. Spaanse krant El Mundo schreef eerder over een bewuste poging om de druk te verhogen. De militairen in Algiers zijn niet blij met de Spaanse erkenning in 2023 van de soevereiniteit van Marokko over de Sahara.

Eindelijk erkenning

Frankrijk sluit zich dus bij Spanje aan en heeft de Sahara als Marokkaans erkend. Bij deze erkenning hoort ook het openstellen van koloniale archieven over de oost- en zuidgrens van het land. Onduidelijk of Macron dat gaat bespreken tijdens zijn bezoek. Feit staat dat hij de rode loper uitgerold krijgt net als de Amerikanen in 2020 toen ze het gebied als Marokkaans hebben erkend. Dat heeft een sneeuwbaleffect gehad. 20 van de 27 EU lidstaten hebben tot nu toe hetzelfde gedaan. Dat is een doorbraak die het einde van een 50 jaar lang conflict kan betekenen.

Meer lezen over dit onderwerp:

Marokko en de verkiezingen 2024 in Frankrijk
“Alle premiers die ik heb benoemd hebben mij in de steek gelaten”. Zo citeerde tijdschrift L’Express de Franse president deze week in een artikel. Hij heeft er vier versleten: Eduard Philippe, Jean Castex, Elisabeth Borne en Gabriel Attal. Het tijdschrift denkt dat hij overdrijft. Hij heeft de nederlaag aan zichzelf te danken. En hij moet na de tweede ronde van 07 juli opnieuw iemand bellen. Waarschijnlijk iemand van de extreemrechts Rassemblement national (RN). Of iemand van de linkse coalitie. Met een hoge opkomst van 56,17 % volgens het Ministerie van Binnenlandse Zaken op zondag 07 juli om 17:00 uur kan het nog alle kanten op.