Een portret van Nederlandse kunstverzamelaar Bert Flint (1931-2022)

Update: 02 maart. De Nederlandse kunstverzamelaar Bert Flint heeft eindelijk zijn biografie. Dat is een verdienste van journalist Lejo Siepe die talloze getuigen, familieleden, naaste medewerkers, vrienden en kenners van kunst en cultuur sprak. En het leest alsof je met al die mensen gezellig een kopje koffie zit te drinken terwijl ze verhalen over hem vertellen.

De in Winschoten geboren verzamelaar maakte voor het eerst kennis met Marokko dankzij interesse in de Spaanse taal en cultuur. Dat bracht hem uiteindelijk naar Tetouan van de jaren 1950. Hij vestigde zich definitief in Marrakech. Vandaar reisde hij jaren lang op de rug van ezels naar afgelegen dorpen in de bergen en in de woestijn op zoek naar rurale kunstvoorwerpen.

Je wordt in die tijd vierkant uitgelachen als je daarover begint. Maar dat bracht de Nederlander in contact met de makers van tapijten, sieraden, houtvoorwerpen... vaak gemaakt door plattelandse vrouwen wiens werk in de steden nauwelijks aandacht krijgt. De Marokkaanse elite van de postkoloniale tijd was gearabiseerd en verfranst. Het was gericht op kunst en cultuur uit Europa, Amerika en het Midden Oosten.  Verzamelaars, galerijen en tentoonstellingen hadden geen oog voor kunstnijverheid gemaakt door ongeschoolde amazigh vrouwen.

Bert Flint dacht daar anders over. Als docent aan de kunstacademie in Casablanca leerde hij zijn studenten om te kijken naar diversiteit in de kunstvormen die het land rijk is. Hij organiseerde studiereizen naar dorpen in de omgeving van Marrakech en liet de studenten rurale kunsten zien van Amazigh, Afrikaanse en Joodse makers. Langzaam daalde het besef bij de stedelingen in dat deze vormen van culturele uitingen weleens authentiek en modern konden zijn.

Bert Flint slaagde erin rond 2.500 objecten te verzamelen afkomstig uit de Hoge-Atlas, Anti-Atlas, Souss en Sahara. Zijn biograaf moest door eindeloze notities ploeteren om het lange en beslist geen saaie leven van de verzamelaar te beschrijven. Dat bracht hem in gesprek met museumdirecteuren, experts, kunstenaars en oude vrienden binnen en buiten Marokko. Dankzij het verzamelde werk van Bert Flint konden amazigh kunstvoorwerpen in Nederland, Engeland en Amerika worden tentoongesteld.

Zijn benadering van kunst in Marokko leverde hem bewondering maar ook afgunst. Hij was een keer naar het Museum voor Oudheid in Rabat om te praten over de zijn collectie. De directrice kon niet verkroppen dat een buitenlander zoveel wist van rurale kunst in Marokko. Ze kapte hem af. Hij draaide naar een aanwezige vriend en zei: “Hier hoef ik niet meer te komen”.  

De naam van de Nederlander drong in de loop van de jaren door tot in de hoogste kringen. Koning Hassan II toonde belangstelling. Hij kocht in 1987 een complete verzameling amazigh tapijten. Bert Flint was in schok omdat het hem niet om handel gaat maar om liefde voor de kunst. Een bevriend kunstenaar overtuigde hem door te zeggen dat hij kosten had gemaakt voor onderzoek en dat de kunstschatten bovendien in het land zouden blijven. De Nederlander nam uiteindelijk het geld aan waarmee hij verder onderzoek kon blijven doen.

Om al die voorwerpen toegankelijk te maken voor het publiek heeft de Nederlandse verzamelaar een eigen museum Tiskiwin in Marrakech opgericht. Dat bracht hem een schaarse maar trouwe groep kopers uit binnen- en buitenland. Maar er was na decennia verzamelen nog altijd geen catalogus waar al die voorwerpen staan beschreven. Zijn museum leek meer op een winkel met tweedehandse spullen.

Interessant om te weten dat het museum Tiskiwin eigenlijk in Agadir zou worden geopend. De gemeente zag daar een potentieel toeristische attractie in maar de onderhandelingen gingen mis waarna de Nederlander een andere locatie in Marrakech vond. Hij noemde het museum Tiskiwin, betekent hoorns, de naam van een amazigh dans uit het zuidoosten van het land.    

Voor liefhebbers is het mooi dat er eindelijk een toegankelijke biografie bestaat van deze bijzondere Nederlander en verzamelaar van rurale kunstvormen. We weten nu dat er buiten de officiële gidsen voor toeristen nog meer te ontdekken valt als je Marrakech bezoekt.  

De presentatie van het boek vond op 25 februari in Winschoten plaats, de geboortestad van de Nederlandse kunstverzamelaar. Bij de presentatie waren aanwezig de auteur Lejo Siepe, uitgever Jurgen Maas, schrijver Abdelkader Benali en Mohamed Saadouni, zie foto onderaan. Referentie boek: Eljo Siepe: Een vreemdeling in de medina. Een portret van Oost-Groninger kunstverzamelaar Bert Flint. Uitgeverij Bulaaq 2026.



Afbeeling links: Bert Flint in een galerie in Casablanca. Foto: krant Al Bayane, 2022.  

Meer lezen over hetzelfde onderwerp:

24 - 29 juli: Festival voor Zilver in Tiznit
Stad Tiznit organiseert voor de 12de keer een festival van vijf dagen gereserveerd voor het bekend maken van zilverwerk in de regio. Al decennia staat de kleine stad 80 km ten zuiden van Agadir bekend om het maken van sieraden en accessoires in zilver. In hun werk “Bijoux du Maroc” uit 1996 schreven Jacques en Marie-Rose Rabaté, twee specialisten, dat de stad tussen 150 en 200 kleine winkels en ateliers had. De beste sieraden in de regio kwamen daar vandaan. Voor 1950 was er binnen de stadsmuren een oude markt voor zilver. Daar kwamen in de jaren 1970 twee nieuwe markten bij: Mechouar en Loubane. In de jaren 1990 hebben de schrijvers geconstateerd dat naast zilver- ook goudensieraden werden gemaakt. Dat was niet het geval twintig jaar eerder. De technieken voor goudensieraden lijken te komen uit Essaouira (Tassort). Hoewel de stad bekend staat om zilver was Tiznit niet de enige plaats waar sieraden werden gemaakt. In Tafraout en omringende dorpen zoals Anzi, Imi Ougna en Tahala waren er kleine ateliers. In het verleden waren er ook joodse sieradenmakers in de regio die bekend stonden om de kwaliteit van hun werk.