Omstreden docent stelt onbedoeld crisis Algerije bloot

Update: 05 mei. Universitair docent Amine Mohamed Belgjit uit Algerije heeft een diplomatieke rel tussen zijn land en de Emiraten veroorzaakt. Op 28 april vertelde hij in een interview op Sky News (Arabische versie, gevestigd in de Emiraten) dat er geen amazigh cultuur of taal bestaat in Noord Afrika. Tamazight zou een Frans-zionistisch project zijn ontworpen om zijn land te verdelen. De reacties in de officiele media zijn fel. Maar achter de felle reacties  staan meer belangen op het spel. 

De bewering van de Algerijnse docent heeft mogelijk te maken met de recente demonstraties op 20 april door MAK activisten die autonomie vragen voor hun regio. In een officiele reactie viel de Algerijnse staatstelevisie de Emiraten aan. Het Golfstaatje zou de eenheid van het land in gevaar brengen. Maar het is gebrek aan democratie dat problemen van separatisme veroorzaakt. Het regime is gebaseerd op Arabisch nationalisme ontworpen in de jaren 1940 door de Oelema’s (schiftgeleerden).

In documenten waarin voor het eerst de nationale identiteit wordt beschreven staat geen verwijzing van de amazigh bevolking van het land. De slogan van de Oelema’s (Algerije is mijn land, Arabisch is mijn taal, islam is mijn religie) werd later de officiële doctrine van het Front de Libération Nationale (FLN) dat tussen 1954 en 1962 vocht voor de onafhankelijkheid (zie tekst onderaan uit de voorpagina van tijdschrift Al Basa’ir uit 1948, officieel orgaan van de Oelema’s).

Er is sinds de onafhankelijkheid in 1962 een politiek gaande om de amazigh bevolking te arabiseren. Niet de diversiteit van het land maar Arabisch autoritarisme is dus een probleem. Daarnaast is de crisis van de nationale identiteit niet de enige zorg van de culturele, economische, militaire en politieke elite aan de macht in Algiers. Vier berichten over de Emiraten in de laatste maanden verdienen aandacht.

Het eerste bericht is dat het Golfstaatje van plan is komende tien jaar een triljoen en 400 miljard dollar in de Verenigde Staten te investeren. Dat heeft het Witte Huis in een persbericht op 21 maart bevestigd. De investering ondermijnt de Algerijnse lobby die het Amerikaans standpunt inzake de Sahara probeert te beïnvloeden.

De Emiraten erkennen net als de Amerikanen de soevereiniteit van Marokko over regio Sahara. De Emiraten hebben op 04 november 2020, een maand voor de Amerikaanse erkenning, een consulaat in Laayoune geopend. Het huidige staatshoofd van de Emiraten heeft in 1975 deelgenomen aan de mars om de bevrijding van de voormalige Spaanse kolonie. Hierbij hebben 350.000 Marokkanen de prikkeldraad die de Franse en Spaanse zone sinds de koloniale Berlin Africa Conference van 1884 scheiden omvergelopen. Kort daarna heeft Spanje zich teruggetrokken.

De emir was toen 14 jaar oud en zat samen met de huidige koning van Marokko op dezelfde school in Rabat. Hij wil net als de Trump administratie het dossier definitief sluiten. Het regime in Algiers wil dat juist niet. Het heeft tevergeefs geprobeerd de exploitatie van gas en kostbare mineralen aan te bieden in ruik voor medezeggenschap. “The sky is the limit” zei ambassadeur Sabri Boukadoum in Amerika afgelopen maart. De Amerikanen happen niet toe.

Het tweede bericht is dat de Emiraten een van de investeerders zijn in projecten in regio Sahara zoals Dakhla Atlantic Port en de trans-Sahel verbindingsweg die Mali, Burkina Faso en Niger moet ontsluiten. De integratie van de Sahel in internationale economie zou de regio vooruit helpen, meer veiligheid brengen en tegelijk de pas afsnijden voor terreurgroepen gesteund door Algiers. 

Algerije probeert ook de Amerikaanse besluitvormers te beïnvloeden inzake Polisario. Een resolutie in het Congres is in de maak om de gewapende separatisten gevestigd in Algerije op de lijst van terreurgroepen te krijgen. Het besluit werd genomen na de onthulling in de Washington Post dat leden van de groep voor Bashar Al Assad in Syrië hebben gevochten. De plaatsing op de terreurlijst zal gastland Algerije dwingen om de activiteiten van de groep te staken.

Het derde bericht is dat de Emiraten ook van plan zijn tussen 30 en 50 miljard dollar te investeren in kunstmatige intelligentie in Frankrijk. Het nieuws werd voor het eerst in februari van dit jaar in de Franse media bekend gemaakt. De investering moet de Franse erkenning in 2024 van de soevereiniteit van Marokko over de Sahara versterken door en de Frans-Algerijnse lobby actief in de media en in de politiek buiten spel te zetten.

Het vierde bericht is dat de Emiraten indirect de autonome groep MAK uit regio Kabylië steunen. Ze bemiddelen in Amerika om de groep te helpen onder het mom van beschikkingsrecht van volkeren. Het interview met de Algerijnse docent op Sky News zou racisme en uitsluiting door het militaire regime in Algiers laten zien jegens de amazigh bevolking. Een verwijzing naar kolonialisme door Algerije werd voor het eerst in een artikel in de Wall Street Journal van 22 april gemaakt.

Kortom, de felle aanval door de Algerijnse media op de Emiraten is meer dan alleen een reactie om de eenheid en de identiteit van het land te verdedigen. Het is een kreet van een regime dat geïsoleerd is geraakt als gevolg van ingrijpende geopolitieke veranderingen in de regio en waarin de Emiraten een rol spelen.

Meer lezen over hetzelfde onderwerp:

Er is een nieuw dossier over Algerije op deze website
De eenzijdige verbreking op 24 augustus 2021 van de diplomatieke banden met Marokko en de beschuldigingen in de verklaring van het Algerijnse Ministerie van Buitenlandse Zaken vragen om uitleg. Kennis van de geschiedenis en van de politieke ontwikkelingen van voor en na de onafhankelijkheid van dat land is onmisbaar om de huidige conflicten te begrijpen. We stellen hier academische werken voor over allerlei aspecten uit het heden en verleden van het land. Het eerste werk is van Benjamin Stora en bestaat uit een verkorte chronologie in het Nederlands over de geschiedenis van Algerije tussen 1830 en 1954.

Onderaan: voorblad van de krant Al-Basa'ir uit 1948. Titel van het artikel: "Arabisch is een taal die geen andere talen in de buurt tolereert" . Een bespreking van de positie van de oelema's jegens de amazigh identiteit in Algerije is te lezen in het artikel  van Mohamed Tilmatine: Les oulémas algériens et la question berbère. Un document de 1948. Artikel verscheen in: AWAL. Cahiers d'études berbères. Edisud 1997.