Wijziging positie Zuid-Afrika over de Westelijke Sahara

Tot kort geleden leek het ondenkbaar dat Zuid-Afrika van positie zal veranderen inzake de toekomst van de Westelijke Sahara. Het land beschouwt al decennia het gebied als de laatste kolonie in Afrika. Maar op 15 juli heeft voormalige president Jacob Zuma vanuit Rabat op een persconferentie het volgende verklaard: "Onze partij UMkhonto We Sizwe erkent de historische en juridische grondslag waarop de aanspraken van Marokko op de Sahara zijn gebaseerd. De aangeboden autonomie biedt de lokale bevolking het recht op zelfbestuur onder de Marokkaanse soevereiniteit".     

Zuid-Afrika beschouwt Marokko al jaren als een kolonisator die moet worden geïsoleerd. Het land werd onder het ANC bewind  in de Afrikaanse Unie na de dood van Nelson Mandela (1918-2013) de sterkste bondgenoot van Algerije en Polisario. Deze positie wankelt sinds het bezoek van de voormalige president Jacob Zuma.

Zijn uitspraak wordt in verschillende westerse hoofdsteden herhaald. Het begon in december 2020 met de erkenning door de administratie van Donald Trump van de soevereiniteit door Marokko over de voormalige Spaanse kolonie. Frankrijk, Spanje en het Verenigde Koninkrijk volgden het voorbeeld.

Zuid-Afrika heeft bijna vijf jaar gewacht om de eigen positie te evalueren. Mogelijk spelen de nieuwe door Donald Trump opgelegde importheffingen van 30% een rol. De Amerikaanse president heeft hulp aan Zuid-Afrika stopgezet en het recht verleend aan bedreigde witte Afrikanen om asiel in Amerika aan te vragen.

Blanke Afrikanen zijn een geschoolde bevolkingsgroep met driekwart van de vruchtbare grond in eigen beheer. Ze exporteren citrus, wijn, soja, suiker en rood vlees tegen gunstige tarieven dankzij het Africa Growth and Opportunities Act. De export is door de nieuwe heffingen sterk gedaald net als de export van auto’s die met 80% in de eerste kwart van 2025 is gedaald. 

De wijziging in positie van Jacob Zuma's partij wil nog niet zeggen dat de rest van de regerende partijen hetzelfde denkt. Maar het is wel het begin van een nieuw hoofdstuk in de Zuid-Afrikaanse buitenlandse politiek waar activisme van het ANC lange tijd de boventoon voerde. 

Afbeelding: foto uit 1960 van Nelson Mandela, midden, in Marokko. 

Meer informatie over Zuid-Afrika op deze website: 

BRICS bijeenkomst in Zuid Afrika
De bijeenkomst van BRICS lidstaten in Zuid Afrika op 22-24 augustus is merkwaardig te noemen. Het begon op 07 augustus met een bericht in Zuid Afrikaanse krant Sunday Times waarin stond dat Marokko een aanvraag heeft ingediend om lid te worden. Het bericht was gebaseerd op bronnen binnen het Zuid Afrikaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken.

Polisario voorman naar Zuid-Afrika
Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa heeft op dinsdag 18 oktober de voorman van Polisario als een staatshoofd ontvangen. Deze kwam aan boord van het Algerijnse presidentiële vliegtuig. Een gezamenlijke persverklaring werd gepubliceerd. In de persverklaring roept de Zuid-Afrikaanse president op tot zelfbeschikkingsrecht van het “Saharaans volk” middels een referendum. Jeugdige leden van het ANC organiseerden een demonstratie voor de ambassade van Marokko. Ze eisen dat het land uit de Afrikaanse Unie moet worden verbannen. Alle producten uit Marokko moeten tevens uit Zuid-Afrika worden geweerd.

Zuid-Afrika onder het ANC bewind
Een kwart eeuw na de afschaffing van de apartheid gaat het moeizaam in Zuid-Afrika onder het ANC. Alle indicatoren wijzen op de neergang van een land dat ooit de sterkste economie van het continent werd genoemd. De werkeloosheid bedraagt inmiddels 27,7% (officieus 40%). De werkeloosheid onder de jongeren tussen 15 en 35 jaar is 38%. En het bruto binnenlands is tussen 2011 en 2018 gekelderd: 2011 = 3,5%; 2012 = 2,6%; 2013 = 1,9%; 2016 = 0,6%; 2017 = 1,3%; 2018 = 0,8%.

Zuid-Afrika: ANC verliest bij verkiezingen
Het Zuid-Afrikaanse ANC, de partij van Nelson Mandela, heeft tijdens de verkiezingen van deze week 40,86% van de stemmen gekregen. Dat is bijna 17% minder dan in 2019 toen de partij met 57,50 % de verkiezingen won. Het Democratic Alliance (DA) is de tweede partij geworden met 22,21% van de stemmen. Hiermee heeft het ANC voor het eerst sinds 1994 niet langer de absolute meerderheid en is afhankelijk van andere partijen om een nieuwe regering te vormen.

Zuid-Afrika krijgt nieuwe regering
Na meer dan een maand onderhandelen is in Zuid-Afrika een nieuwe regering beëdigd. Voor het eerst sinds de val van de apartheid heeft het African National Congres (ANC) de meerderheid verloren. Er zijn 32 posten te verdelen over de verschillende partijen. 20 daarvan zijn voor het ANC, waaronder Financiën, Buitenlandse Zaken, Energie en Politie en Veiligheid. Voor Marokko zal waarschijnlijk niets veranderen. Pro Polisario propaganda zaal doorgaan. En Marokkanen die Zuid-Afrika bezoeken zullen net als voorheen te maken met intimidatie aan de grens.