Energiecrisis Marokko lijkt voorbij
Er is de laatste jaren gas in verschillende plaatsen in Marokko ontdekt (foto gasboring in Tendrara in 2021). Dat kan op lange termijn in de groeiende behoefte aan energie voorzien in de industrie en in de centrales voor het opwekken van stroom. Op dit moment is het land afhankelijk van import uit Spanje via de gaspijp Maghreb-Europe. Algerije sloot de gaspijp in 2022 af om politieke redenen maar zowel Marokko als Spanje hebben daar geen last van.
Door de oorlog in Oekraïne was er wereldwijd tekort aan gas. De prijzen schoten omhoog, ook in Marokko. Maar de crisis lijkt te zijn verlicht dankzij een 12 jarig contract getekend in 2023 met Shell International Trading. Het nieuwe contract zorgt ervoor dat per juni 2024 jaarlijks 300 miljoen m3 gas vanuit Spanje via de gaspijp Maghreb-Europe binnen stroomt.
De gaspijp Maghreb-Europe werd in 1996 in gebruik genomen om gas vanuit Algerije via een 540 km lange pijp in Marokko naar Europa te vervoeren. Maar Algerije sloot in 2022 de pijp af als gevolg van de erkenning door Spanje van de Marokkaanse soevereiniteit over de Sahara. De gaspijp kan nu in de omgekeerde richting worden gebruikt.
Naast het afsluiten van de gaspijp verbrak Algerije in 2022 ook een vriendschappelijk verdrag uit 2002 met Spanje. Algerijnse banken kregen opdracht geen transacties van en naar Spanje te verwerken. Algerije reageerde zo op de toenadering van Madrid en Marokko inzake de kwestie van de Sahara. Spanje volgt een toenemend aantal landen onder leiding van Amerika die eerder hun steun aan het autonomieplan hebben uitgesproken. Voormalig kolonisator Spanje verliet het gebied in 1975 maar heeft de Marokkaanse soevereiniteit nooit erkend.
Spaanse premier Pedro Sanchez reageerde op de afsluiting door Algerije van de Maghreb–Europe gaspijp door zijn landgenoten gerust te stellen (exerne link naar de conferentie van Pedro Sanchez) over de energievoorziening. Hij liet de prijzen van elektriciteit met 15% tot 20% dalen dankzij een gezamenlijk project met Portugal.
Decennia lang ontving Spanje goedkoop gas uit Algerije. In ruil daarvoor hield Madrid zich afzijdig in het conflict tussen Marokko en Polisario, een paramilitaire groep gewapend door Algerije.
De Europese Commissie staat achter Spanje. Een woordvoerder van Buitenlandse Zaken noemt het verbreken van het verdrag door Algerije “zeer zorgelijk”. De Commissie evalueert nog steeds de gevolgen van de breuk op onderwerpen als regionale veiligheid en samenwerking.
Spanje lijkt de crisis met Algerije te hebben geanticipeerd. Het land begon eind 2021 met de import van gas uit o.a. Amerika. Uit de cijfers gepubliceerd op 11 november 2022 door krant El Independiente bleek dat Algerije al maanden niet langer de grootste gasleverancier was.
Een jaar later, in november 2023, heeft Algerije de banden met Spanje aangehaald maar de betrekkingen tussen beide landen zijn nog niet volledig hersteld.
Lessen geleerd uit de laatste energiecrisis: Algerije heeft geprobeerd buurlanden Marokko en Spanje met gas te chanteren maar dat is niet gelukt. De energiecrisis in Marokko en in Spanje lijkt te zijn afgewend. Spanje importeert uit Amerika. Marokko doet zaken met Shell. En de totale capaciteiten van de recent ontdekte gasvelden in Marokko zijn nog niet bekend. De toekomstige gasproductie, hoe beperkt ook, zal wellicht meer verlichting brengen.
Meer lezen over het gebruiken van gas als drukmiddel in de buitenlandse politiek van Algerije? Zie dit boek uit 2022: Chroniques des années Bouteflika (2011–2019) van de auteur Hocine Malti, één van de oprichters van SONATRACH, de Algerijnse nationale gas- en oliemaatschappij.
Meer lezen op deze website:
Moeizame betrekkingen EU - Algerije
De EU is ontevreden over de uitvoering van het handelsverdrag met Algerije. Dat staat in een persbericht verschenen op 14 juni op de website van de EU Commissie. De export naar Algerije is gedaald van 22,3 miljard euro in 2015 naar 14,9 in 2023. Dat is tegen de afspraken in. De EU heeft herhaaldelijk maar zonder succes de zorgen over gang van zaken bij de Algerijnse autoriteiten geuit. Het wil daarom een commissie inschakelen voor arbitrage. Deze stap is nodig om de EU exporteurs en bedrijven in Algerije te beschermen. Ze worden benadeeld door de Algerijnse maatregelen die tevens schadelijk zijn voor de lokale consumenten vanwege de onnodig beperkte keuze van producten op de markt.