Besloten VN-hearing over autonomie regio Sahara

Commentaar. Eind oktober wordt een nieuwe VN-resolutie over regio Sahara verwacht. De Veiligheidsraad heeft alvast een besloten hearing gehouden waarin de VN-gezant Staffan de Mistura een nieuw voorstel heeft gedaan om te definiëren hoe de autonomie in regio moet worden bereikt. Het voorstel bevat zeven punten:

1. De autonomiestatus moet op permanente basis worden gewaarborgd ("nu en voor altijd"). De centrale overheid van Marokko mag het niet eenzijdig wijzigen.

2. De bevoegdheden moeten helder zijn omschreven met een strikte afbakening tussen lokale bevoegdheden (uitvoerend, wetgevend, rechterlijk) en de soevereiniteit van het gebied. De centrale overheid behoudt defensie, diplomatie en munteenheid.

3. De betrokkenheid en directe deelname van het Polisario-front moet worden gegarandeerd in lokale bestuurs- en administratieve organen.

4. Er moet een officiële raadpleging of een referendum komen waarmee de lokale bevolking de definitieve status van autonomie kan bekrachtigen.

5. De regio moet economisch en fiscaal autonoom zijn. Het regionaal budget moet lokaal beheerd zijn, gecombineerd met een herverdeling van de inkomsten uit de natuurlijke hulpbronnen van het gebied.

6. De lokale identiteit moet worden behouden. De erkenning en bevordering van de lokale culturele eigenschappen met bijzondere aandacht voor de Hassani-cultuur en -taal.

7. Internationale garanties: de instelling van strikte controlemechanismen door de internationale gemeenschap om de naleving van de verbintenissen op lange termijn te waarborgen.

De punten hierboven worden ook in het officiële autonomieplan van Marokko genoemd. Twee daarvan zijn echter problematisch. Het eerste is punt 3 en heeft betrekking op de aanwezigheid van Polisario in lokale organen. De organisatie heeft sinds de oprichting in 1973 nooit verkiezingen onder de bevolking gehouden. Het huidige leiderschap ontbreekt bovendien aan legitimiteit.

Daarnaast heeft de organisatie sinds 1975 het exacte aantal en de identiteit van de vluchtelingen in de kampen in Algerije verdoezeld. Dat heeft Italiaans journalist Attilio Gaudio (1930-2002) al in 1979 gedocumenteerd. Bachir Dkhil heeft de verdoezeling in een interview op 12 september tegenover krant Medias24 nog eens bevestigd. Hij was medeoprichter van Polisario en heeft de organisatie verlaten.

Het tweede punt is de kwestie van de culturele identiteit van de regio Sahara. In het document van VN-gezant Staffan De Mistura staat de Hassani-taal vermeld (een mix van Amazigh, Arabisch en Spaans). Maar er wordt niets gezegd over de andere taal die ook in regio wordt gesproken: Tamazight (taalkaart van Zuid-Marokko). 

De meerderheid van de aanhangers van Polisario noemt zich Arabisch en streeft naar een Arabisch republiek. De amazigh bevolking wordt uitgesloten. Dat was aanleiding voor de oprichting in 2011 van een  amazigh organisatie voor de bewoners van regio Sahara. 

Meer lezen over hetzelfde onderwerp:

Veiligheidsraad neemt autonomieplan Marokko over
Op vrijdag 29 oktober 2021 heeft de VN Veiligheidsraad de resolutie 2602 aangenomen over de Westelijke Sahara. Er zijn vier besluiten genomen. Het mandaat van de VN-vredesmacht wordt tot 31 oktober 2022 verlengd. De vredesmacht krijgt geen extra taken erbij. Het door Marokko in 2007 ingediende plan van autonomie voor de Sahara is met 13 van 15 stemmen aangenomen. Als laatste wordt Algerije uitgenodigd om deel te nemen aan de onderhandelingen. (1) Algerije is vijf keer in de tekst van de resolutie genoemd als betrokken partij bij het conflict. Dat land heeft zich vlak voor de bijeenkomst van de Veiligheidsraad van afgelopen vrijdag teruggetrokken. Dat is niet de eerste keer. Algerije ontkent sinds het begin van het conflict in 1976 betrokken te zijn. Maar dat gelooft niemand meer. Nieuw in deze resolutie is de wijziging in het standpunt van landen die voorheen pro-Polisario waren zoals Ierland, Kenya en Mexico. Rusland en Tunesië hebben niet gestemd. De Russen hebben bezwaar gemaakt tegen de definitieve tekst van de resolutie waar Algerije wordt genoemd. De Amerikanen hebben de aanpassing van de tekst tegengehouden.