Gemengde gevoelens bij aankondiging onafhankelijkheid Kabylië

Op zondag 14 december roepen MAK activisten rond Ferhat Mehenni vanuit Parijs een eigen staat uit in regio Kabylië, Algerije. Lang niet iedereen is blij. Politieke formaties van links tot rechts zijn kritisch. Dat neemt niet weg dat de regio al decennia wordt onderdrukt. Volgens de laatste berichten heeft het regime contact gezocht. Maar van dialoog is nog geen sprake. Onderaan een nieuw artikel in een serie over Kabylië.  

De kans is groot dat als je een taxi in Parijs neemt de chauffeur uit Kabylië komt. Migranten uit deze regio vormen één van de grootste gemeenschappen in Frankrijk. Tijdschrift Le Point heeft afgelopen augustus een speciaal nummer gepubliceerd over hun integratie onder de titel “Kabyles, un peuple debout” (De Kabylen, een volk staat op).   

Integratie 

Het tijdschrift geeft voorbeelden uit de afgelopen honderd jaar van succesvolle Fransen met een Kabyle achtergrond; van Edith Piaff, Isabelle Adjani, Dany Boon tot voetballer Zinedine Zidane. Na meer  dan 130 jaar Franse invloeden zijn de Kabylen waarschijnlijk de meest geassimileerde amazigh bevolkingsgroep uit Noord-Afrika. Albert Camus (1913-1960) heeft het al genoteerd toen hij de regio bezocht:  "De Kabylen hechten net zoveel waarde aan school als aan arbeid voor hun dagelijks brood".

Er is ook kritiek op de aandacht in de media. Webmagazine Kabyle.com, opgericht in 1997, meest bezocht nieuwsite door Franstalige Kabylen, vraagt zich af waarom de redactie van Le Point vooral regeringsgezinde figuren heeft geïnterviewd. Politieke activisten die in de schijnwerpers staan zoals Ferhat Mehenni worden genegeerd.   

Censuur

Dat is volgens de nieuwssite typerend voor hoe de media de zaak van de Kabylen benadert. Ferhat Mehenni is het gezicht van MAK (beweging voor autonomie van Kabylië) die in 2010 een tijdelijke regering in ballingschap heeft gevormd.  Maar hij wordt gecensureerd. Een interview met zender CNews werd in oktober 2022 in de laatste minuten afgelast. Hij was al in de studio klaar om voor het interview.  

Lobby 

Mehenni heeft meer succes in kringen van politici en diplomaten. Hij reist de wereld rond om zijn zaak te behartigen. Hij werd in de Franse senaat ontvangen. Het Britste House of Lords heeft hem uitgenodigd voor een hearing. Hij bezocht het Canadese parlement op uitnodiging. Politieke formatie Bloc quebecois is op zondag 14 december in Parijs aanwezig uit solidariteit.  

De keuze voor zondag 14 december is geen toeval. Het valt samen met de herdenking van Resolutie 1514 van de Verenigde Naties die het recht van volkeren op zelfbeschikking voorstaat. MAK wil hiermee het vreedzame karakter benadrukken van het streven naar de politieke zelfstandigheid van de regio.

Kritiek 

Daar is het zittende regime in Algiers niet blij mee. Er zijn demonstraties in Frankrijk aangekondigd. In de officiële media betreurt zowel links als rechts de aankondiging. Louisa Hanoune van de Partij van de Arbeid zei in een interview op tv dat Kabylen en Algerijnen hetzelfde zijn: “Ik was in Kabylië voor mijn verkiezingscampagne en werd overal welkom geheten”. Ze voegde eraan toe dat “we allemaal amazigh van oorsprong zijn. Sommige zijn gearabiseerd, anderen niet”.

In de regio zelf hebben twee politieke formaties gereageerd. Said Saadi, oprichter van politieke partij Rassemblement pour la Culture et la Democratie (RCD, opgericht in 1989); omschreef de aankondiging van de onafhankelijkheid als “dwaas”. Hij was in de jaren 1980 samen met Ferhat Mehenni één van de voorvechters voor de culturele rechten van Kabylen. Het  Front des Forces Socialistes (FFS, opgericht in 1963 door Hocine Aït Ahmed) heeft de onafhankelijkheid afgekeurd.     
Ook media van de Kabylen in Frankrijk is kritisch. BRTV zendt al dagen reportages, interviews en debatten over de onafhankelijkheid. De zender werd opgericht om de culturele rechten van de Kabylen (PDF) binnen en buiten de regio te verdedigen maar de redactielijn lijkt niet meer wat het was. De gastsprekers zijn overwegend Kabylen en niet te spreken over de voornemens van MAK.

Samenzwering 

Er zijn nog meer kritische geluiden te horen maar het is niet te controleren wie ze zijn. Canal Algérie interviewde allerlei figuren die beweren MAK dissidenten te zijn. Ze zouden de beweging hebben verlaten wegens inmenging door Marokko, Israël en Frankrijk.

Vooral Frankrijk moet het ontgelden. Het regime heeft op 30 november een internationale conferentie georganiseerd over misdaden begaan in Afrika onder het kolonialisme. Afrikaanse politici en activisten waren aanwezig. Na een opsomming van misdaden werd Frankrijk gesommeerd compensatie te betalen voor de geleden schade tussen 1830 en 1962.

MAK op terreurlijst 

MAK beweging staat in Algerije op de lijst van terreurgroepen. In dit PDF document is te zien wie er op de lijst staat. Rond vijfhonderd activisten zitten volgens MAK vast. Het regime gaat ook achter activisten in het buitenland aan. Het heeft de Fransen tevergeefs gevraagd om ze het land uit te zetten. Toen dat niet lukte werd de Frans-Algerijnse schrijver Boualem Sansal opgepakt en een jaar in de gevangenis gegooid. Na zijn vrijlating begin december heeft de rechtbank in Tizi-Ouzou de Franse sportjournalist Christophe Gleizes tot zeven jaar gevangenis veroordeeld voor het interviewen van “terroristen”.

In de officiële media worden opposanten als terroristen aangemerkt. De Franse sportjournalist heeft voor zijn reportage mensen rond de club JS Kabylië gesproken. De club wordt als een broeinest van MAK activisme gezien. Bij de thuiswedstrijd afgelopen zondag tegen MC Algiers werden de geelgroene vlaggen van de club geconfisqueerd en door een reuze vlag van Algerije vervangen. De wedstrijd begon met het zingen van het nationaal volkslied dat werd door het publiek uitgefloten.

Mensenrechten 

In een rapport (PDF) van het United States Department of State uit 2024 over de mensenrechten in het land is te lezen dat journalisten niet vrij zijn. Politieke activisten worden in het buitenland geïntimideerd en ontvoerd zoals onderzoeksjournalist Amir DZ in Parijs. In het land zelf worden activisten opgepakt en zonder vorm van proces gevagengenomen. Sommige ontvoerde activisten zijn niet meer teruggezien. In 2023 waren er buitengerechtelijke executies geweest, aldus het rapport.

Chantage

Volgens diplomaat Xavier Driencourt betaalt de Franse sportjournalist een prijs voor de slechte betrekkingen tussen beide landen: “Het proces van Christophe is het proces van MAK”, zei hij afgelopen week tegenover zender Europe 1. Hij was tussen 2008 en 2012 en tussen 2017 en 2020 ambassadeur in Algiers en heeft daar in 2024 het boek “L'énigme algérienne: Chroniques d'une ambassade à Alger” over geschreven.

Marokko 

In Marokko is er nauwelijks aandacht voor de aankondiging op 14 december van de onafhankelijkheid. Officieel bemoeit het land zich niet met interne aangelegenheden van de buurlanden. Een steungroep heeft in Agadir geen vergunning gekregen om de straat op te gaan voor de Kabylen (Foto MAK activisten in Marokko). Maar de VN ambassadeur Omar Hilal heeft weleens uitgehaald naar Algerijnse diplomaten die Polisario op internationale fora steunen: “Als je het recht op zelfbeschikking in de Sahara steunt dan moet je dat recht ook aan de Kabylen geven”, zei hij. (wordt vervolgd)

Afbeelding ter illustratie: demonstratie van MAK in Parijs op 20 april 2025. Bron: Kabyle.com. 

Meer lezen over hetzelfde onderwerp:

Kabylië niet oorzaak breuk Algerije - Marokko
Leden van MAK (Mouvement pour l’Autonomie de la Kabylie) hebben in 2021 op uitnodiging van de Verenigde Naties een presentatie gehouden over Algerije waar honderden activisten zijn opgepakt. De uitnodiging was mede te danken aan VN ambassadeur van Marokko. Kort hierna verbrak Algerije alle banden met Rabat. Maar dat is ongeloofwaardig. De situatie van de mensenrechten in Algerije is volgens MAK somber. Studenten worden van universiteiten en hogescholen geweerd. Ambtenaren worden ontslagen. Er is discriminatie op de arbeidsmarkt. In het buitenland weigeren Algerijnse consulaten sinds 2015 ID-kaarten en paspoorten aan burgers uit Kabylië te verlenen. MAK is door Algiers op de lijst van terreurgroepen gezet. 

Kabylen roepen op 14 december een eigen staat uit
Vertegenwoordigers van regio Kabylië verklaren op zondag 14 december vanuit Parijs in een plechtige ceremonie een eigen vrije staat. Een belangrijke mijlpaal in de hedendaagse geschiedenis van de regio, aldus een persbericht ontvangen door de redactie. De verklaring bekrachtigt volgens initiatiefnemers de wil van de bevolking om zijn onvervreemdbare recht op zelfbeschikking uit te oefenen na jaren vreedzame inspanningen om een dialoog met de Algerijnse staat op gang te brengen. Onderstaand artikel bevat een overzicht van de geschiedenis van de regio in een breed context van de Oudheid tot vandaag.