Protest tegen militaire oefeningen Marokko

Het Ministerie van Buitenlandse Zaken van Algerije heeft op 06 maart de Franse ambassadeur M. Stéphane Romatet op het matje geroepen. Het Ministerie maakt bezwaar tegen de gezamenlijke Frans-Marokkaanse militaire oefeningen "Chergui 2025" in de buurt van Rachidia (regio Draa-Tafilalet). In een persbericht van het Ministerie is te lezen dat de oefeningen een provocatie zijn die de betrekkingen met Frankrijk verder onder druk zetten.

De naam “Chergui” betekent in het Marokkaans hete droge oostenwind uit de Sahara. De officiële media in Algerije schrijven over een provocatie omdat de naam naar de oostelijke Sahara verwijst, een gebied waarvan delen tussen 1900 en 1950 door de Franse kolonisten zijn geannexeerd en aan Algerije toegevoegd. In de Franse archieven wordt het gebied als Sahara oriental aangeduid.

De banden tussen Algerije en Frankrijk zijn sinds juli 2024 bekoeld als gevolg van de erkenning door Frankrijk van de Marokkaanse soevereiniteit over de Westelijke Sahara. Het militaire regime in Algiers vreest dat Frankrijk het dossier Sahara oriental opent.

Volgens tijdschrift Jeune Afrique van 12 november 2024 heeft Emmanuel Macron tijdens een bezoek aan Marokko beloofd 2,5 miljoen documenten uit de koloniale archieven terug te geven. Delen van de documenten gaan over de Sahara orienal. Algerije is daar niet blij mee.

Toen de Fransen in 1956 Marokko verlieten hebben ze voorgesteld om geannexeerd land uit de koloniale tijd terug te geven. In ruil daarvoor moest Marokko de steun aan het Front de Libération Nationale (FLN) staken. Toenmalige koning Mohamed 5 heeft het voorstel geweigerd. Hij wilde eerst wachten tot de Algerijnen onafhankelijk werden om onderhandelingen over de grens te beginnen. Een misrekening met grote gevolgen.

Algerije had na 1962 geen belang bij onderhandelingen over geërfde koloniale grenzen. De Franse archieven vertellen een ander verhaal. In 1960 heeft Charles de Gaule een brief gestuurd aan de koning van Marokko waarin hij waarschuwt voor kernproeven in de Sahara orienal. De Fransen wisten dat de bewoners van dat gebied Marokkanen zijn. Een vertaling van de brief:

Parijs, 29 maart 1960
Sir,
In naam van ons vriendschap voel ik me genoodzaakt u te informeren dat ik opdracht heb gegeven voor het maken vanaf 31 maart van nieuwe kernproeven in de Sahara. De explosie zal minder sterk zijn dan de vorige. Het is een vervolg van de eerste proeven. Ik wil u verzekeren dat wij alle voorzorgmaatregelen hebben genomen om radioactieve neerslag te voorkomen. De bevolking loopt geen risico.
Hoogachtend
Ch. de Gaule

Het is onwaarschijnlijk dat het protest tegen de militaire oefeningen Chergui 2025 de Fransen zal dwingen om hun positie inzake de territoriale integriteit van Marokko te wijzigen. Het protest is vooral een poging van het regime om dialoog uit te stellen.

De betrekkingen tussen Algerije en Frankrijk hebben een dieptepunt bereikt. In zijn boek “L’énigme algérienne” schrijft voormalig Frans ambassadeur Xavier Driencourt dat het regime boos is omdat de jaarlijkse toegewezen 420.000 visas zijn teruggebracht naar 250.000.

Volgens onderzoeker Abdou Semmar hebben de Fransen sinds kort een lijst opgesteld van 112 hoge ambtenaren die geen visa meer krijgen zolang het land niet meewerkt aan het terugnemen van duizenden illegalen. Sommige zijn criminelen en hebben banden met het regime. Ze roepen in Frankrijk op tot geweld tegen critici.

Andere Franse politici willen een herziening van het Verdrag van 1968. Ex-minister Édouard Philippe verklaarde in 2023 in een gesprek met tijdschrift Le Point dat geen enkel vreemdeling zoveel privileges krijgt om zich in Frankrijk te vestigen als de Algerijnen.

Afbeelding: een Chinook helikopter van het Marokkaanse leger tijdens de militaire oefeningen. Foto: LeDesk.